12 december 2025 - door Kaatje Gevaert
Hoe evolueert het debat over de volgende EU-begroting na 2027? In deze blog ontdek je de laatste ontwikkelingen, politieke breekpunten en wat dit betekent voor Vlaanderen.
De Europese Commissie lanceerde in juli (deel 1) en september (deel 2) 2025 haar voorstel voor het nieuwe Meerjarig Financieel Kader (MFK) 2028–2034. Sindsdien is het debat in volle gang. De voorbije weken volgden reacties, aanpassingen en toezeggingen elkaar snel op.
VLEVA zet de belangrijkste stappen voor jou op een rij en belicht de impact voor Vlaanderen.
Centraal in de discussies staat het nieuwe instrument van de Nationale en Regionale Partnerschapsplannen (NRPP’s). In deze plannen wil de Commissie meerdere EU-fondsen (zoals landbouw, visserij en cohesie) integreren in één nationaal plan, opgesteld en beheerd door de lidstaat.
Het voorstel leidde de voorbije maanden tot grote bezorgdheden bij zowel het Europees Parlement als de regio’s, ook in Vlaanderen. Zij vrezen een renationalisatie van EU-middelen. Bovendien zijn ze ongerust over de verminderde rol van regio’s in de planning en uitvoering van het EU-beleid.
Deze bezorgdheden werden ook op 2 december bevestigd door het Comité van de Regio’s (CvdR), waar de COTER-commissie een ontwerpadvies goedkeurde dat pleit voor bijsturing van het voorstel. Het advies vraagt onder meer het behoud van het cohesiebeleid, gescheiden begrotingslijnen voor cohesie en landbouw, steun voor alle regio’s, versterking van multilevel governance en de invoering van vijf nieuwe EU-inkomstenbronnen. Plenaire goedkeuring volgt in maart 2026.
Intussen lopen er ook andere belangrijke discussies over de toekomstige invulling van het MFK. Zo debatteren de Europese onderzoeksministers over de nieuwe programmaperiode van Horizon Europe (2028–2034), met focus op Europese meerwaarde en strategische prioriteiten voor onderzoek en innovatie.
Binnen het luik concurrentiekracht wordt volop gesleuteld aan het ontwerp voor het Europees Concurrentiefonds (ECF), bedoeld voor strategische investeringen na 2027. Lidstaten pleiten voor meer inspraak in het beheer, transparantere toekenningscriteria én een geografisch evenwichtige verdeling van middelen, zodat ook minder geïndustrialiseerde regio’s ten volle kunnen meegenieten.
Na felle kritiek van vier grote fracties (EPP, S&D, Renew, Groenen) komt Commissievoorzitter von der Leyen met aanpassingen:
Behoud van minimumbudgetten voor landbouw (€294 miljard), achtergestelde regio’s (€218 miljard) en visserij (€2 miljard)
Meer inspraak voor regio’s bij de opmaak en opvolging van NRPP’s
Jaarlijks overleg met het Parlement over begrotingsprioriteiten
De dreiging van een parlementaire blokkade lijkt daarmee voorlopig afgewend.
Tijdens de Raad Algemene Zaken blijkt dat de lidstaten verdeeld zijn over de voorgestelde aanpak binnen het nieuwe MFK. Oost- en Zuid-Europese landen, waaronder België, Spanje en Polen, uiten hun bezorgdheid over een mogelijk verlies aan middelen en een afname van transparantie door de bundeling van fondsen binnen de Nationale en Regionale Partnerschapsplannen (NRPP’s). Noordelijke lidstaten, zoals Duitsland, Zweden en Nederland, benadrukken daarentegen de potentiële voordelen op het vlak van efficiëntie en flexibiliteit. Opvallend was dat Duitsland zich expliciet uitsprak voor het voorstel om regio’s rechtstreeks te laten overleggen met de Europese Commissie, wat als een belangrijk signaal wordt gezien in het lopende debat over de rol van regio’s in het EU-budgettair beleid.
In aanloop naar de Europese Raad van 18 december 2025 werkt het Deense EU-Raadsvoorzitterschap aan een eerste onderhandelingsdocument (“negobox”) over het Meerjarig Financieel Kader. In een nota van 27 november voegde het voorzitterschap verschillende belangrijke verfijningen toe. Zo moeten lidstaten voldoende investeren in alle regio’s en moet een meer prominente rol voor regio’s voorzien worden bij de opmaak en uitvoering van de Nationale en Regionale Partnerschap Plannen (NRPP’s), inclusief de mogelijkheid tot rechtstreeks overleg met de Europese Commissie. Daarnaast stelt de nota een nieuw uitgavenrichtdoel voor plattelandsgebieden voor en wordt de mogelijke integratie van NRPP-bepalingen in de GLB-verordening gesuggereerd.
Op het vlak van governance kondigt de Commissie aan een jaarlijks een geïntegreerd strategisch verslag te publiceren over EU-beleid en financieringsprioriteiten. Tot slot bevat de nota een voorstel voor een noodmechanisme: in crisissituaties zou de Commissie, mits goedkeuring van Raad en Parlement, kapitaal kunnen aantrekken op de financiële markten om lidstaten te ondersteunen.
Cyprus als aankomend EU-Raadsvoorzitter (vanaf januari 2026) kondigt aan dat het wil streven naar een onderhandelingskader mét cijfers ("negobox") tegen de Europese Raad van juni 2026.
Cyprus focust op deze drie pijlers:
Nationale en Regionale Partnerschapsplannen (NRPP’s)
Concurrentiefonds
Global Europe-fonds
Doel: eind 2026 een politiek akkoord bereiken.
COREPER II (Comité van Permanente Vertegenwoordigers*) vergadert over het MFK-voorstel en de technische compromisteksten. In december vinden intensieve technische besprekingen plaats binnen de Raad van de EU. Experten van de Raad analyseren het MFK-voorstel in gespecialiseerde werkgroepen. Op basis van deze discussies werkt het voorzitterschap compromisteksten uit, afgestemd op de politieke gevoeligheden in het dossier. Deze teksten vormen de basis voor verdere onderhandelingen op hoger niveau.
Permanente vertegenwoordigers van de EU-lidstaten bespreken het ontwerp-onderhandelingskader voor het volgende Meerjarig Financieel Kader (2028–2034). Deze “negobox” (zie hoger) is opgesteld door het Deense EU-voorzitterschap. Het gaat om een voorbereidende tekst zonder bindende beslissingen, bedoeld als basis voor het debat tijdens de Europese Raad van december. De tekst wordt op 10 december ook beschikbaar gemaakt. Het document vormt een eerste stap in de richting van politieke onderhandelingen, met als doel een evenwichtige en toekomstgerichte EU-begroting.
* Een woordje uitleg: COREPER staat voor het Comité van Permanente Vertegenwoordigers (in het Frans: Comité des représentants permanents). Het is een belangrijk voorbereidend orgaan van de Raad van de Europese Unie en bestaat uit ambassadeurs van de lidstaten bij de EU. Rol van COREPER:
Bereidt de besluiten voor van de Raad van de Europese Unie.
Zoekt vooraf consensus tussen lidstaten over wetgevingsdossiers.
Stuurt onderhandelingen in werkgroepen van experten aan.
Filtert dossiers: enkel politieke twistpunten gaan door naar de ministers.
Met andere woorden: COREPER is de draaischijf van de besluitvorming binnen de Raad, waar veel van de inhoudelijke en diplomatieke onderhandelingen plaatsvinden vóór de formele ministerraden.
De Begrotingscommissie (BUDG) van het Europees Parlement bespreekt het ontwerp van het tussentijds verslag over het MFK 2028–2034. De co-rapporteurs herhalen nogmaals hun eisen voor het voorstel voor MFK 2028 tot 2034. Ze verwerpen in het bijzonder individuele plannen voor lidstaten en vragen om een verhoging van het budget.
Belangrijkste accenten:
+€89,14 miljard voor cohesie, landbouw en veiligheid
+€58,4 miljard voor concurrentievermogen, onderzoek, innovatie en defensie
+€21,25 miljard extra voor extern optreden, incl. steun aan Oekraïne
Nieuwe instrumenten en crisismechanismen met inzet van ongebruikte marges
Koppeling tussen EU-financiering en respect voor de rechtsstaat
Voorstellen voor nieuwe eigen middelen, incl. een digitale dienstenbelasting
De deadline voor het indienen van amendementen op de tekst is vastgesteld op 29 januari 2026. De plenaire stemming over het verslag staat gepland op 18 mei 2026.
16 december 2025: Raad Algemene Zaken bespreekt MFK
De Raad Algemene Zaken (GAC) bespreekt het dossier op 16 december. Zodra een compromistekst voldoende steun heeft op technisch niveau, gaat het naar de Raad voor goedkeuring.
De besluitvorming over het Meerjarig Financieel Kader (MFK) verloopt via een bijzondere wetgevingsprocedure, vastgelegd in artikel 312 van het Verdrag betreffende de Werking van de EU (VWEU). Hoewel het Europees Parlement geen rol als mede-wetgever heeft, beschikt het wel over het recht om het standpunt van de Raad te verwerpen. Voor goedkeuring van het MFK is zowel unanimiteit binnen de Raad als de instemming van het Europees Parlement met een absolute meerderheid vereist.
De onderhandelingen worden in eerste instantie technisch voorbereid in werkgroepen, waarbij het Raadsvoorzitterschap compromisteksten opstelt.
Deze teksten worden vervolgens besproken in COREPER (het Comité van Permanente Vertegenwoordigers), dat als spil fungeert in het besluitvormingsproces: het coördineert de onderhandelingen, zoekt consensus tussen lidstaten, stuurt werkgroepen aan en filtert technische en politieke dossiers. Enkel kwesties die politieke afweging vereisen, worden doorgestuurd naar de ministers in de Raad van de EU.
Pas na formele goedkeuring wordt de MFK-verordening gepubliceerd in het Publicatieblad van de EU en treedt zij officieel in werking 20 dagen na de publicatie.
De Vlaamse overheid volgt het proces nauwgezet op, met oog voor lokale besturen, bedrijven en kennisinstellingen. Op 5 april publiceerde ze in dit kader haar standpunt over het Meerjarig Financieel Kader (MFK) van de EU na 2027. De Vlaamse Regering vroeg hierbij aan de Europese Commissie om prioritair rekening te houden met acht krachtlijnen die belangrijk zijn voor Vlaanderen:
Meer focus op concurrentiekracht en veiligheid;
Het bundelen van krachten voor gezonde overheidsfinanciën;
Een meer doelgericht EU-budget voor meer impact;
Vlaanderen gaat niet akkoord met de aanpak van lidstatenveloppes op basis van één plan per lidstaat;
Een budgetverschuiving naar innovatie en grensoverschrijdende infrastructuur;
Een landbouwbeleid dat landbouwers helpt om de internationale concurrentie aan te gaan;
Een Europees fonds voor concurrentievermogen ten dienste van excellentie;
Een Europees extern optreden gericht op versterkte internationale partnerschappen en win-win.
In een parlementaire vraag van 11 september benadrukte Vlaams minister-president Matthias Diependaele nogmaals het belang van:
Een duidelijke en werkbare verdeling van middelen
Voldoende Vlaamse beleidsruimte bij de NRPP’s
Administratieve vereenvoudiging
Een eerlijke verdeling van middelen binnen België
Het nieuwe MFK krijgt stilaan vorm, maar de onderhandelingen blijven complex. Regio’s, steden en lokale besturen eisen hun plaats op in het Europese beleid. Ook het Europees Parlement brengt duidelijke accenten aan.
Voor Vlaanderen blijven de prioriteiten duidelijk:
Een evenwichtige EU-begroting
Respect voor regionale bevoegdheden
Voldoende ruimte voor innovatie
De komende maanden worden bepalend voor hoe Vlaanderen zijn positie binnen het Europees subsidiebeleid kan versterken.
Hoewel het Parlement geen rol als mede-wetgever heeft, heeft het wel het recht om het standpunt van de Raad te verwerpen. Er worden onderhandelingen verwacht tussen Parlement en Raad vóór de formele goedkeuringsprocedure. Tegen eind 2026 streven ze een politiek akkoord na.
