Cyprus aan het roer van de EU

Een autonoom Europa, open voor de wereld

In een context van geopolitieke instabiliteit en onvoorspelbaarheid, is autonomie volgens Cyprus noodzakelijk als volgende stap in ons Europese integratieproject. Het motto van het Cypriotisch EU-Raadsvoorzitterschap, “Een autonoom Europa. Open voor de wereld.”, weerspiegelt die toekomstgerichte visie. Een meer autonome en verenigde Unie die haar interne slagkracht versterkt en zelfstandig kan optreden waar nodig, terwijl ze tegelijk open blijft voor samenwerking en mondiale betrokkenheid. Cyprus wil zo uitdagingen omzetten in kansen en ervoor zorgen dat ambitie gepaard gaat met concrete actie en tastbare resultaten.

De komende zes maanden zal Cyprus tal van vergaderingen en conferenties voorzitten in Brussel en Luxemburg, maar ook daarbuiten. In Cyprus zelf vinden ongeveer 260 bijeenkomsten plaats, waaronder 27 bijeenkomsten op hoog niveau, zoals een informele Europese Raad, en 52 formele en 19 informele ministerraden. Daarmee rondt Cyprus ook het 18 maanden durende programma van het zogenaamde voorzitterschapstrio met Polen en Denemarken af. In juni is het de beurt aan Ierland, gevolgd door Litouwen en Griekenland volgend jaar.  

Wat betekent dit nu concreet? Als voorzitter van de Raad moet Cyprus ervoor zorgen dat cruciale Europese dossiers worden afgerond, compromissen worden bereikt en knopen worden doorgehakt. 

Cyprus focust op 5 topprioriteiten: 

1. Autonomie door veiligheid en defensieparaatheid

2. Autonomie door competitiviteit

3. Open naar de wereld, autonoom

4. Een autonome Unie van waarden die niemand achterlaat

5. Een langetermijnbegroting voor een autonome Unie

1) Autonomie door veiligheid en defensieparaatheid

Toenemende hybride dreigingen, schendingen van het EU-luchtruim en de aanhoudende Russische agressie tegen Oekraïne tonen aan dat de EU haar veiligheid en defensieparaatheid moet versterken. Het Cypriotisch voorzitterschap zet daarom in op meer strategische autonomie, minder afhankelijkheden en een grotere slagkracht om snel en doeltreffend te reageren. Het ondersteunt gezamenlijke defensie-initiatieven en geeft prioriteit aan de uitvoering van het Witboek over de toekomst van de Europese defensie en de bijhorende Routekaart voor Defensieparaatheid 2030.

Daarnaast blijft het versterken van onze trans-Atlantische relaties en de samenwerking tussen de EU en de NAVO een kernprioriteit. De EU moet haar strategische blik verder verruimen en dus kijken naar samenwerking met gelijkgezinde partners wereldwijd. Cyprus besteedt ook aandacht aan economische en maritieme veiligheid, de bescherming van kritieke infrastructuur en waterweerbaarheid. Zo wil het o.a. de uitvoering van de EU-maritieme veiligheidsstrategie, de Economische Veiligheidsstrategie van 2023 en de strategie voor waterweerbaarheid aansturen en versnellen. Tot slot focust het voorzitterschap op democratische weerbaarheid, de uitvoering van het migratie- en asielpact en de EU-strategie voor paraatheid om burgers beter te beschermen tegen uiteenlopende dreigingen.

2) Autonomie door competitiviteit

Het Cypriotisch voorzitterschap ziet een sterkere competitiviteit als voorwaarde voor meer Europese autonomie. Het blijft inzetten op duidelijke en eenvoudigere EU-regels en regeldrukvermindering via de omnibusvoorstellen. Dit zodat bedrijven, vooral kmo’s en start-ups, kunnen focussen op investeren, innoveren en groeien. Het zal ook toezien op de uitvoering van de Clean Industrial Deal en het competitiviteitscompas. Ook een sterkere en beter functionerende eengemaakte markt blijft cruciaal met de snelle uitvoering van de strategie voor de interne markt, belangrijk voor het exportgerichte Vlaanderen. Bijzondere aandacht zal gaan naar het wegwerken van onnodige obstakels en het vereenvoudigen van administratieve procedures die investeringen, innovatie en ondernemerschap in de EU en Vlaanderen afremmen.

Daarnaast focust Cyprus op financiële en energie-autonomie via diepere kapitaalmarkten, betaalbare en zekere energie voor energie-intensieve industrieën en kmo’s, en investeringen in schone en digitale technologieën. Voor Vlaanderen is ook de aandacht voor havens en de maritieme industrie belangrijk: de nieuwe haven- en industriële maritieme strategieën moeten Europa’s havens en watergebonden sectoren een voortrekkersrol geven in de groene en digitale transitie. Tot slot zet het voorzitterschap in op digitale soevereiniteit, met minder externe afhankelijkheden en extra focus op sleuteltechnologieën zoals AI, cloudinfrastructuur en cyberveiligheid. 

3) Open naar de wereld, autonoom

Cyprus benadrukt dat Europese autonomie hand in hand gaat met internationale samenwerking. Een sterke en eensgezinde EU kan haar belangen beter verdedigen en tegelijk actief bijdragen aan stabiliteit, vrede en welvaart wereldwijd. Cyprus wil de rol van de EU als geopolitieke speler versterken door haar instrumenten doeltreffender in te zetten en strategische partnerschappen uit te bouwen.

Voor een exportgerichte regio als Vlaanderen is daarbij ook het handelsluik cruciaal. Het voorzitterschap wil de interne markt versterken en onze externe partnerschappen diversifiëren om strategische afhankelijkheden te verkleinen. Het zet daarbij in op een open, robuust en duurzaam EU-handelsbeleid, met meer en betere handelsakkoorden, een sterke op regels gebaseerde multilaterale orde (met de WTO als hoeksteen) en een betere uitvoering en handhaving van bestaande akkoorden. Tegelijk blijven EU-uitbreiding (met Oekraïne als prioriteit), nauwere banden met buurlanden en gelijkgezinde partners, en een grotere Europese rol in ontwikkelingssamenwerking en crisisrespons centraal staan.

4) Een autonome Unie van waarden die niemand achterlaat

Het Cypriotisch voorzitterschap stelt dat Europese autonomie steunt op mensen, sociale samenhang en gedeelde waarden. Het zet daarom in op de versterking van de rechtsstaat, democratie en fundamentele rechten, en wil armoede bestrijden en ongelijkheden verkleinen. Een belangrijk aandachtspunt voor Vlaanderen is betaalbaar wonen: Cyprus wil de uitvoering van het Europese Plan voor betaalbare huisvesting verder aansturen. Dit met respect voor subsidiariteit en nationale bevoegdheden. 

Daarnaast focust het voorzitterschap op vaardigheden en kansen voor iedereen. Via de unie van vaardigheden wil het investeren in onderwijs, opleiding en levenslang leren, zodat burgers en bedrijven kunnen inspelen op de groene en digitale transitie. Ook gelijke kansen, kinderarmoede, gezondheidszorg en mentale gezondheid krijgen aandacht, met specifieke focus op jongeren. Zo wil Cyprus bouwen aan een inclusieve, veerkrachtige en toekomstgerichte Unie waarin niemand achterblijft.

5) Een langetermijnbegroting voor een autonome Unie

Volgens Cyprus is strategische autonomie alleen mogelijk met voldoende financiële middelen. Het nieuwe voorstel voor het Meerjarig Financieel Kader 2028–2034 vormt daarbij het strategische instrument om de langetermijndoelstellingen van de EU om te zetten in concrete acties. Met de volgende begroting moet de Unie haar belangen kunnen beschermen, afhankelijkheden verkleinen, competitiviteit versterken, crisissen het hoofd bieden en toekomstige uitbreidingen opvangen.

Cyprus wil alle sectorale wetgevende dossiers van het MFK inhoudelijk vooruithelpen. Het voorzitterschap streeft naar een uitgewerkt onderhandelingskader (negobox) met indicatieve cijfers tegen de Europese Raad in juni 2026. Ook de hervorming van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid na 2027 vormt een zwaar politiek en budgettair dossier. Dit zal de komende jaren de inkomenssteun, milieueisen en plattelandsfinanciering in de EU bepalen.

Cyprus heeft dus veel in petto voor het komende halfjaar. VLEVA houdt je op de hoogte van belangrijke beleidsontwikkelingen voor Vlaanderen.

Meer info

Op de website van het Cypriotisch EU-voorzitterschap vind je meer info over het programma, de verschillende ministerraden per thema en alle events.

Denemarken aan zet in de EU

Commissiewerkprogramma voor 2026 bekend