21 april 2026 - door Kaatje Gevaert
De Europese defensiefinanciering evolueert van een focus op onderzoek naar een bredere industriële strategie. In deze blog zetten we de belangrijkste EU-financieringsinstrumenten voor jou op een rij. Bovendien tonen we waar kansen liggen voor Vlaamse bedrijven, kennisinstellingen en overheden binnen de verschillende fases van de waardeketen.
EDF: ondersteunt de ontwikkeling van nieuwe defensietechnologieën via internationale onderzoeks- en innovatieprojecten.
AGILE versnelt disruptieve innovatie richting vermarkting.
EDIP: helpt deze innovatie omzetten in industriële capaciteit, robuuste waardeketens en productie in Europa.
SAFE: biedt lidstaten financiële slagkracht voor grootschalige gezamenlijke aankoop van defensiecapaciteiten.
Helemaal onderaan de blog vind je een visueel overzicht van deze 4 verschillende programma’s.
Met de lancering van het werkprogramma 2026-2027 van het European Defence Industry Programme (EDIP) zet de Europese Unie een volgende stap in de uitbouw van haar defensiebeleid. Waar het European Defence Fund (EDF) de voorbije jaren vooral de motor was voor gezamenlijke onderzoeks- en ontwikkelingsprojecten, verschuift de focus nu steeds meer naar industriële productiecapaciteit, leveringszekerheid en gezamenlijke aankoop.
Die verschuiving past in een bredere beleidslogica voor meer Europese defensieparaatheid tegen 2030. De Europese Commissie en de lidstaten willen niet langer alleen investeren in de ontwikkeling van nieuwe defensietechnologieën, maar ook in het vermogen om die technologieën effectief, op voldoende schaal en binnen Europa te produceren.
In het witboek over Europese defensie - paraatheid 2030 en de Europese strategie voor de defensie-industrie (EDIS) wordt dit expliciet gekoppeld aan strategische autonomie en het verminderen van afhankelijkheden van niet-Europese leveranciers. Tegen 2030 wil de EU onder meer:
minstens 40% van defensiematerieel gezamenlijk aankopen
35% van de handel in defensiegoederen binnen de EU laten plaatsvinden
50% van defensiebudgetten binnen Europa besteden, oplopend tot 60% tegen 2035
De Europese defensiestrategie evolueert daarmee van een onderzoeksagenda naar een volledige industriële keten, van technologieontwikkeling tot productie en levering.
Het European Defence Fund (EDF) blijft het belangrijkste Europese instrument voor onderzoek en ontwikkeling (O&O) in defensie.
Het fonds ondersteunt internationale consortia van bedrijven, onderzoeksinstellingen en andere organisaties die werken aan nieuwe technologieën en defensiesystemen. Voor de periode 2021-2027 beschikt het EDF over een budget van ongeveer 7,3 miljard euro.
Het werkprogramma voor 2026 voorziet 1 miljard euro verdeeld over 31 thema’s. Europa wil daarbij een evenwicht bewaren tussen klassieke militaire capaciteiten, toekomstige technologieën en innovatie, met specifieke aandacht voor kmo’s via EUDIS (EU Defence Innovation Scheme).
artificiële intelligentie
cyberveiligheid
sensortechnologie
ruimtevaarttoepassingen
drones en autonome systemen
nieuwe materialen
defensieplatformen
Het EDF richt zich dus vooral op innovatie, prototyping en technologische ontwikkeling. Het doel? De Europese defensie- en technologische industriële basis (EDTIB) versterken en samenwerking tussen lidstaten stimuleren.
Naast het EDF lanceerde de EU recent AGILE: een nieuw proefinstrument dat inzet op snelle en flexibele ondersteuning en vermarkting van disruptieve defensietechnologieën. Waar het EDF vooral gericht is op collaboratief onderzoek en ontwikkeling op langere termijn, wil AGILE de tijd tussen innovatie en operationele inzet sterk verkorten.
AGILE voorziet een pilootbudget van ongeveer €115 miljoen voor 20 tot 30 projecten tot eind 2027. Het programma richt zich vooral op start-ups, scale-ups en kmo’s die werken aan snel evoluerende technologieën zoals artificiële intelligentie, drones, robotica en quantumtechnologie. Ook individuele bedrijven kunnen steun krijgen, met minder administratieve lasten en snellere beslissingen dan klassieke EU-programma’s.
AGILE vormt zo een aanvullende schakel tussen onderzoek en industrialisatie in de Europese defensiewaardeketen. Het instrument moet ervoor zorgen dat innovatieve oplossingen sneller kunnen worden getest, gevalideerd en ingezet in een militaire context.
De eerste oproepen worden verwacht vanaf 2027, na goedkeuring door het Europees Parlement en de Raad. Hoewel het programma relatief klein is, kan het interessante opportuniteiten bieden voor Vlaamse innovatieve technologiebedrijven met toepassingen die op korte termijn inzetbaar zijn.
Met het European Defence Industry Programme (EDIP) verschuift de focus naar een volgende fase in de waardeketen: opschaling van productiecapaciteit en industriële samenwerking. Waar het EDF vooral inzet op onderzoek en ontwikkeling, ondersteunt EDIP de industrialisatie en beschikbaarheid van defensieproducten in Europa. Het programma beschikt over een budget van €1,5 miljard voor 2026-2027.
EDIP financiert onder meer:
versterking van productiecapaciteit en industriële samenwerking
robuuste Europese toeleveringsketens
gezamenlijke aankoop van defensiematerieel
samenwerking met Oekraïne
betere toegang tot de defensiemarkt voor kmo’s en small midcaps
Belangrijke instrumenten zijn de European Defence Projects of Common Interest (strategische samenwerkingsprojecten) en Industrial Reinforcement Actions, gericht op productiecapaciteit voor onder meer munitie, raketten, elektronische componenten, drones, defensieplatformen en kritieke grondstoffen.
EDIP maakt strategische autonomie zo concreter op de fabrieksvloer: het moet ervoor zorgen dat de technologie die in Europa ontwikkeld wordt, ook effectief binnen Europa geproduceerd en geleverd kan worden.
Naast EDF en EDIP speelt ook SAFE (Security Action for Europe) een belangrijke rol. SAFE is geen subsidieprogramma voor O&O of industrialisatie, maar een financieel instrument dat tot 150 miljard euro aan leningen beschikbaar stelt aan lidstaten voor snelle en grootschalige gezamenlijke aankoop van defensiecapaciteiten. Waar EDF zich richt op ontwikkeling en EDIP op industrialisatie, ondersteunt SAFE vooral de effectieve aankoop van defensiecapaciteiten op grotere schaal.
Daarmee krijgt het Europese defensiefinancieringslandschap steeds duidelijker drie lagen:
EDF financiert de ontwikkeling van nieuwe technologie en capaciteiten.
EDIP helpt die technologie en productiecapaciteit te vertalen naar industrialisatie en leveringszekerheid.
SAFE biedt vervolgens de financiële slagkracht voor gezamenlijke aankoop op schaal.
Anders gezegd: 1) EDF ontwikkelt, 2) AGILE versnelt, 3) EDIP organiseert en versterkt de industriële basis en 4) SAFE helpt lidstaten daadwerkelijk te kopen.
Voor Vlaamse bedrijven, kennisinstellingen en andere actoren is het belangrijk om goed te bepalen in welke fase van de defensiewaardeketen zij actief zijn.
Organisaties met een sterke positie in onderzoek, prototyping, sensortechnologie, AI, cyber, ruimtevaart of andere opkomende defensietechnologieën zullen doorgaans beter aansluiten bij EDF.
Innovatieve start-ups, scale-ups en kmo’s met snel toepasbare disruptieve technologieën kunnen in de toekomst mogelijk opportuniteiten vinden binnen AGILE, dat specifiek inzet op snelle innovatiecycli en kortere time-to-market.
Organisaties met productiecapaciteit, toeleveringsketens, industriële opschalingsmogelijkheden, kritieke componenten of platformintegratie vinden eerder aansluiting bij EDIP, dat inzet op industrialisatie en leveringszekerheid.
Wie werkt rond gezamenlijke aankoop of grote capability coalitions – zogenaamde capaciteitscoalities – krijgt dan weer te maken met SAFE en de keuzes van lidstaten.
De uitdaging bestaat er dus niet alleen in een passende call te vinden, maar vooral om scherp te bepalen hoe een organisatie zich positioneert binnen een Europese waardeketen. Die evolueert namelijk van onderzoek en innovatie, naar snelle toepassing, industrialisatie en gezamenlijke aankoop.
De combinatie van EDF, AGILE, EDIP en SAFE toont hoe het Europese defensiebeleid evolueert van een onderzoeksgerichte aanpak naar een bredere industriële strategie gericht op strategische autonomie en paraatheid.
EDF ondersteunt de ontwikkeling van nieuwe technologieën via internationale samenwerking. AGILE wil veelbelovende innovaties sneller richting toepassing brengen, met bijzondere aandacht voor start-ups en kmo’s. EDIP zorgt ervoor dat deze technologie ook effectief in Europa kan worden geproduceerd, terwijl SAFE de lidstaten ondersteunt bij gezamenlijke aankoop op grotere schaal.
Hoewel AGILE en EDIP vandaag nog relatief beperkte budgetten hebben, worden ze gezien als belangrijke bouwstenen voor een sterker Europees defensie-industrieel beleid. Samen dragen deze instrumenten bij aan een coherenter Europees kader dat innovatie, industriële capaciteit en samenwerking versterkt, en zo de Europese defensiecapaciteit en weerbaarheid richting 2030 en daarna ondersteunt.
De meeste Europese defensie-oproepen worden gepubliceerd op het Funding & Tenders Portal van de Europese Commissie. Hier vind je:
EDF calls (jaarlijks werkprogramma)
toekomstige EDIP calls
EUDIS calls (innovatie voor kmo’s)
later ook AGILE oproepen
Ondersteuning nodig? NCP Flanders biedt ondersteuning, begeleiding en praktische informatie aan potentiële aanvragers. Ze helpen bij het vinden van financieringsmogelijkheden en het doorlopen van de aanvraagprocedures.
