06 maart 2026 - door Paula Verschaeve
Met best wat vertraging stelde de Europese Commissie op 4 maart 2026 haar Industrial Accelerator Act voor. De speerpunten uit het wetsvoorstel: snellere vergunningsprocedures, strengere regels voor buitenlandse investeerders en een duidelijke focus op koolstofarme technologieën en producten uit de EU.
Het voorstel schetst een kader met maatregelen om klimaatvriendelijke en veerkrachtige industriële productie in de Europese maakindustrie te versterken. De focus ligt vooral op energie-intensieve sectoren en schone technologieën. Die zijn cruciaal voor de concurrentiekracht, economische veiligheid en duurzame groei van Europa.
🚩 De Commissie wil met dit voorstel drie belangrijke uitdagingen aanpakken:
kwetsbaarheden in toeleveringsketens voor strategische sectoren en technologieën
een beperkte vraag naar Europese koolstofarme industriële producten en het ontbreken van sterke leidende markten
industriële technologieën die nog te weinig op grote schaal worden uitgerold
➡️ Daarom zet het voorstel in op een aantal doelstellingen:
snellere vergunningen voor industriële projecten, vooral voor koolstofarme productie
meer vraag naar Europese en koolstofarme producten via overheidsopdrachten en steunmaatregelen
meer controle op grote buitenlandse investeringen in strategische sectoren
creëren van industriële hubs waar strategische industriële projecten sneller van start kunnen gaan
Om dit te bereiken stelt de Commissie een evenwichtige regelgevende aanpak voor. Die moet het concurrentievermogen van de Europese industrie versterken en tegelijk strategische afhankelijkheden in sleutelsectoren beperken.
De Commissie wil vermijden dat de markt of technologische ontwikkeling onnodig worden afgeremd of dat de kosten voor bepaalde materialen en producten sterk stijgen. Daarom blijft het voorstel beperkt tot een reeks minimale vereisten om de belangrijkste problemen in strategische sectoren aan te pakken.
🎯 De Commissie richt zich met de Industrial Accelerator Act in de eerste plaats op drie strategische sectoren:
de energie-intensieve sectoren
de auto-industrie
de groene industrie (wind- en zonne-energie, batterijen en batterijopslag, warmtepompen, kernenergie en elektrolyse)
🚀 De Industrial Accelerator Act streeft ernaar dat de maakindustrie tegen 2035 opnieuw 20% van het bruto binnenlands product van de EU vertegenwoordigt.
Als onderdeel van de vereenvoudigingsagenda van de Commissie stroomlijnt en digitaliseert de Industrial Accelerator Act vergunningsprocedures voor industriële projecten.
Lidstaten moeten op nationaal niveau één centraal loket (single access point) opzetten. Via dat loket kunnen projectontwikkelaars één enkele aanvraag indienen voor industriële projecten. De procedure moet digitaal verlopen.
Het toegangspunt stuurt de aanvraag automatisch door naar de bevoegde autoriteit. Het informeert de aanvrager over alle stappen van de vergunningsprocedure, de voortgang van het dossier en de beslissingen van de betrokken autoriteiten. Aanvragers kunnen ook nagaan of termijnen worden gerespecteerd.
De toegangspunten maken gebruik van de European Business Wallet. Daardoor kunnen aanvragen centraal worden ingediend, opgevolgd en gedeeld tussen overheden. Dat moet de procedures sneller, transparanter en administratief eenvoudiger maken.
Bij de uitwerking moeten lidstaten, waar mogelijk, gebruikmaken van bestaande digitale EU-infrastructuur.
🗣️ ‘Een goed plan, maar het mag niet voor extra administratie zorgen voor onze bedrijven: geen ‘Made of Paperwork’. Als we echt meer willen produceren in Europa, dan moeten er vooral minder regels zijn, minder rapporteringen en meer snelheid.’ - Europees Parlementslid Hilde Vautmans (Anders)
Lidstaten moeten één vergunningsprocedure invoeren voor industriële productieprojecten. Projectontwikkelaars dienen daarbij één enkele aanvraag in die alle nodige vergunningen dekt.
Elke lidstaat moet een bevoegde autoriteit aanwijzen die de procedure coördineert en ervoor zorgt dat er binnen de vastgelegde termijn één geïntegreerde beslissing komt.
Binnen 45 dagen na ontvangst van de aanvraag moet de bevoegde autoriteit bevestigen dat het dossier volledig is of extra informatie opvragen. Als na het indienen van bijkomende informatie het dossier nog onvolledig blijkt, kan de autoriteit binnen 30 dagen één extra verzoek om ontbrekende informatie doen. Daarbij mag ze alleen informatie vragen die nodig is om de eerder vastgestelde lacunes aan te vullen.
Deze regels gelden niet wanneer andere EU-wetgeving al specifieke vereenvoudigde vergunningsprocedures voorziet voor bepaalde industriële sectoren.
Een centrale pijler van het voorstel is het ‘Made in Europe’-criterium. Producten uit bepaalde strategische sectoren die worden gebruikt in overheidsopdrachten of in projecten met publieke steun, moeten volledig of gedeeltelijk in de Europese Unie geproduceerd zijn.
Het gaat bijvoorbeeld om cementgebonden materialen en aluminium, maar ook om zonnepanelen, windmolens of elektrische auto’s. Met deze aanpak wil de Commissie de vraag naar in Europa geproduceerde producten aanzwengelen.
Opvallend: voor staal komt er geen verplichting om Europees staal te gebruiken.
Het toepassingsgebied van het ‘Made in Europe’-principe blijft niet beperkt tot de EU:
Bij overheidsopdrachten kunnen ook producten uit derde landen in aanmerking komen, wanneer de EU met die landen een vrijhandelszone of douane-unie heeft gesloten of samenwerkt rond openbare aanbestedingen. In dat geval kunnen die producten onder bepaalde voorwaarden ook als ‘Made in Europe’ worden behandeld.
Ook bij andere vormen van overheidssteun kunnen producten uit landen met een vrijhandelsovereenkomst of douane-unie met de EU als ‘Made in Europe’ worden beschouwd.
In de praktijk zouden zo ongeveer veertig landen, waaronder belangrijke handelspartners zoals het Verenigd Koninkrijk, Canada en Japan, een beperkte voorkeursbehandeling kunnen krijgen. Welke landen precies onder deze regeling vallen, is nog niet vastgelegd.
De Commissie kan in beide gevallen een derde land toch (gedeeltelijk) uitsluiten. Dat kan bijvoorbeeld wanneer dat land EU-bedrijven geen gelijke toegang tot zijn markt geeft of wanneer er risico’s zijn voor de leveringszekerheid in de EU. Zo wil de EU open handel behouden, maar tegelijk strategische afhankelijkheden beperken.
🗣️ Volgens Vlaams Europarlementslid Sara Matthieu (Groen) heeft de Commissie haar eigen plan ondergraven. ‘Ze is gezwicht voor de druk van de Duitse bondskanselier Friedrich Merz: producten uit landen als de Verenigde Staten, Vietnam en Taiwan worden automatisch als ‘made in Europe’ beschouwd, ook al zijn ze dat niet. Dit is te gek voor woorden’, reageert ze. ‘De Amerikaanse president Donald Trump gaat voluit voor ‘made in America’, legt tarieven op aan Europese producten en dreigt constant met een economische oorlog tegen de EU. En nu rollen wij de rode loper uit voor Amerikaanse bedrijven?’
Voor energie-intensieve sectoren komen er vanaf 2029 minimumvereisten voor koolstofarme inhoud in bepaalde overheidsopdrachten en steunregelingen:
Staal: minstens 25% van het gebruikte staal in gebouwen, infrastructuur en voertuigen voor civiel gebruik moet koolstofarm zijn.
Beton en mortel: minstens 5% van het gebruikte beton en mortel (inclusief klinker en cement) in gebouwen en infrastructuur moet koolstofarm en van EU-oorsprong zijn.
Aluminium: minstens 25% van het gebruikte aluminium in gebouwen, infrastructuur en voertuigen voor civiel gebruik moet koolstofarm en van EU-oorsprong zijn.
Het ‘Made in Europe’- en ‘low carbon’-criterium zullen van toepassing zijn op enkele sectoren: energie-intensieve sectoren (cementgebonden materialen, staal en aluminium), de auto-industrie en de groene industrie (wind- en zonne-energie, batterijen en batterijopslag, warmtepompen, kernenergie en elektrolyse). Later kunnen daar nog andere sectoren bij komen zoals chemie.
🖇️ De ‘Made in Europe’- en ‘low carbon’-vereisten worden uitgebreid beschreven in de bijlage bij het wetsvoorstel en zijn anders per sector.
🗣️ Europese overheidsopdrachten maken een gigantisch deel uit van ons BBP (15%). Met het ‘Made in Europe’-voorkeurslabel kunnen we die miljarden consequent inzetten voor duurzame producten van eigen bodem en een betrouwbare afzetmarkt creëren voor onze eigen innovatie. - MEP Bruno Tobback (Vooruit)
Hoewel de EU open blijft voor buitenlandse investeringen, legt de Industrial Accelerator Act duidelijke voorwaarden op. Grote investeringen van meer dan 100 miljoen euro zullen extra controle krijgen wanneer ze komen uit landen die al meer dan 40% van de wereldwijde productie in die sector in handen hebben.
De regels gelden voor investeringen in productie binnen een aantal opkomende strategische sectoren:
batterijen
elektrische voertuigen
zonne-energie
winning, verwerking en recyclage van kritieke grondstoffen
Zo’n investering zou alleen groen licht krijgen als ze voldoende meerwaarde creëert voor de EU. De Commissie noemt onder meer deze voorwaarden:
1) Maximaal 49% eigendom
2) Joint venture met één of meer EU-bedrijven
3) Licentie van technologie en knowhow
4) Investeren in onderzoek en ontwikkeling (minstens 1% van de jaarlijkse omzet)
5) Minstens 50% EU-werknemers, met aandacht voor opleiding en vaardighedenontwikkeling
6) Strategie om EU-waardeketens te versterken (minstens 30% van de gebruikte inputs aankopen in de EU)
🗣️ ‘Het is positief dat er duidelijke voorwaarden komen voor overnames door buitenlandse bedrijven, om onevenwichtige markttoegang te voorkomen’, zegt Europees Parlementslid Wouter Beke (cd&v).
Een buitenlandse investeerder moet een geplande investering melden aan de investeringsautoriteit van de lidstaat waar het betrokken EU-bedrijf of activum zich bevindt.
Wat betekent dit in de praktijk?
Vooraf melden: de investeerder meldt de geplande investering vooraf bij de nationale investeringsautoriteit
Wanneer melden?: zodra de investering controle geeft over een EU-bedrijf of -activum. Dat is het geval wanneer de investeerder 30% of meer van de aandelen, stemrechten of eigendom verwerft
Eerdere investeringen tellen mee: bestaande participaties in hetzelfde bedrijf of activum worden meegeteld om te bepalen of de drempel wordt bereikt
Gezamenlijke controle: ook wanneer meerdere buitenlandse investeerders samen boven de drempel uitkomen, moet de investering worden gemeld
Activiteiten in meerdere lidstaten: wanneer het bedrijf of activum in verschillende lidstaten actief is, worden alle betrokken lidstaten en de Europese Commissie geïnformeerd en betrokken bij de beoordeling.
Screening van de investering
Het voorstel legt ook de procedure en timing vast voor de screening van buitenlandse investeringen:
De nationale investeringsautoriteit controleert de melding en stuurt het dossier door naar de Europese Commissie.
De Europese Commissie analyseert de investering en geeft een schriftelijk advies.
De lidstaat neemt de uiteindelijke beslissing, eventueel met voorwaarden en met mogelijkheid tot beroep.
De Commissie heeft dus vooral een coördinerende en adviserende rol.
Toezicht en sancties
Na goedkeuring kan de investeringsautoriteit regelmatig controleren of de investering blijft voldoen aan de opgelegde voorwaarden. Daarom moet de investeerder periodiek rapporteren over de naleving. Indien nodig kan de autoriteit sancties opleggen.
Ook de Europese Commissie kan sancties opleggen wanneer investeerders onjuiste of onvolledige informatie verstrekken tijdens een EU-onderzoek naar buitenlandse investeringen.
Elke lidstaat moet minstens één ‘industrial acceleration area’ aanwijzen: een industriële hub waar nieuwe projecten sneller investeerders kunnen aantrekken, toegang krijgen tot energie-infrastructuur en personeel kunnen aanwerven. Vergunningsprocedures moeten er sneller en eenvoudiger verlopen (o.a. gebiedsvergunning en stilzwijgende goedkeuring).
Deze industriële hubs moeten helpen om:
productiecapaciteit in strategische sectoren uit te bouwen
Europese waardeketens en innovatie te versterken
de transitie naar een duurzame industrie te versnellen
de voorzieningszekerheid van de EU te verbeteren
Bij de selectie van zulke zones moeten lidstaten onder meer kijken naar:
de bijdrage aan de EU-voorzieningszekerheid
het potentieel voor industriële productie en innovatie
het aantal kmo’s en small mid-caps dat ervan kan profiteren
de economische ontwikkeling van de regio
Bij het afbakenen van deze zones moeten lidstaten ook:
een duidelijk geografisch gebied vastleggen
locaties met beperkte milieueffecten kiezen
beschermde natuurgebieden (zoals Natura 2000) vermijden
klimaatrisico’s meenemen in de beoordeling
waar mogelijk oude industriële sites en brownfields hergebruiken
Met de Clean Industrial Deal kondigde de Europese Commissie een nieuw wetgevend initiatief aan: de Industrial Decarbonisation Accelerator Act. Dit initiatief wil knelpunten in vergunningsprocedures wegwerken, criteria voor veerkracht en duurzaamheid invoeren en leidende markten creëren voor Europese schone en veerkrachtige industriële producten en technologieën.
Voorzitter Ursula von der Leyen verwees al eerder naar dit initiatief in haar State of the Union. Daar kondigde zij een Industrial Accelerator Act aan om de vraag naar schone en ‘Made in EU’-producten in strategische sectoren en technologieën te versterken.
Het voorstel voor een Industrial Accelerator Act kreeg vorige maand nog een impuls op de Industrietop in Antwerpen en de Europese top in Alden Biesen.
De voorbereidingen van het Commissievoorstel voor de Industrial Accelerator Act duurden lang. Daarom is het nog onzeker hoe snel de 27 lidstaten en het Europees Parlement het eens zullen worden over de definitieve tekst. Zij bepalen nu eerst elk hun eigen standpunt. Daarna starten de onderhandelingen.
🇧🇪 Ons land wil er wel over waken dat het Europese industriebeleid niet enkel de grote spelers bevoordeelt, maar dat ook kmo’s er hun vruchten van kunnen plukken.
De Industrial Accelerator Act is een verordening, wat betekent dat ze na goedkeuring meteen in de hele EU van kracht wordt en door de lidstaten dus niet meer in nationale wetgeving moet worden omgezet.
Zodra de Industrial Accelerator Act in werking treedt, zal de Commissie regelmatig evalueren hoe deze bijdraagt aan een sterke en goed werkende interne markt.
Het persbericht van de Europese Commissie
Vragen over en antwoorden op de Industrial Accelerator Act
Factsheet (zie bijlage)
