03 november 2026 - door Paula Verschaeve
Hoe wil Europa zijn concurrentiekracht versterken in een snel veranderende wereld? De Europese Commissie lanceerde de voorbije maanden verschillende initiatieven die rechtstreeks raken aan het bedrijfsleven. Van een hervormd ETS en extra investeringssteun voor de industrie tot strategische overheidsopdrachten en maatregelen om innovatie sneller van onderzoek naar de markt te brengen.
VLEVA maakte voor de herfsteditie van Voka Metropolitan een helder overzicht van Europese initiatieven die het bedrijfsleven rechtstreeks raken.
Hoe kan de EU haar klimaatdoelen halen zonder de concurrentiekracht van haar industrie te ondermijnen? De Europese Commissie zoekt het antwoord in een grondige hervorming van het Europese emissiehandelssysteem (ETS).
Volgens de Commissie blijft het ETS de hoeksteen van het Europese klimaatbeleid, maar is een aanpassing nodig aan de nieuwe klimaatdoelstelling voor 2040 en aan de veranderende economische en geopolitieke context. Bedrijven moeten meer zekerheid krijgen om te investeren in koolstofarme technologieën, terwijl het ETS een sterke prikkel blijft geven om de uitstoot te verminderen. Vooral voor de industrie bevat het voorstel enkele belangrijke wijzigingen.
Zo blijven gratis emissierechten bestaan, maar worden ze sterker gekoppeld aan investeringen in verduurzaming. Vanaf 2031 moeten ETS-bedrijven een geloofwaardig investeringsplan voorleggen om het grootste deel van hun gratis rechten te behouden. Tegelijk wil de Commissie de industrie in de periode 2026-2030 voor 6 miljard euro extra gratis emissierechten geven. Voor sectoren die onder het CBAM vallen, wordt de afbouw van gratis rechten bovendien vertraagd tot 2038.
Ook voor investeringen komt er extra ondersteuning. Vanaf 2028 wil de Commissie een Industrial Decarbonisation Bank oprichten, met een voorziene financiering van 100 miljard euro. Die moet investeringen in onder meer elektrificatie, waterstof en koolstofafvang ondersteunen. Eerst komt er een Investment Booster om projecten snel op gang te brengen. Vanaf 2031 volgen onder meer Carbon Contracts for Difference en koolstofpremies, die investeringen in koolstofarme technologieën minder risicovol moeten maken.
Daarnaast wil de Commissie vanaf 2031 de afbouw van het aantal beschikbare emissierechten vertragen. De jaarlijkse daling vermindert eerst naar 3,7% en vanaf 2036 naar 1,7%. Daardoor blijven langer emissierechten beschikbaar op de Europese koolstofmarkt, wat de druk op de koolstofprijs en de kosten voor bedrijven kan temperen.
Tegelijk wordt het bereik van het ETS groter. De Commissie wil het systeem uitbreiden naar bepaalde langeafstandsvluchten, bijkomende categorieën kleinere schepen en, stapsgewijs vanaf 2031, de verbranding van niet-gevaarlijk afval.
👀 Kijktip: VLEVA-webinar over de ETS-hervorming
De Europese Commissie kijkt niet alleen naar de industrie om de Europese concurrentiekracht te versterken. Met een nieuwe wet wil ze de regels voor overheidsopdrachten eenvoudiger maken en overheden stimuleren om strategischer aan te kopen. Niet alleen de laagste prijs telt daarbij: ook kwaliteit, duurzaamheid en sociale criteria krijgen meer gewicht. Bovendien krijgen overheden meer mogelijkheden om rekening te houden met de geopolitieke context en onder bepaalde voorwaarden een Europese voorkeur toe te passen.
Ook voor onderzoek en ontwikkeling wil de Commissie drempels wegnemen. De Europese innovatiewet moet onderzoek sneller naar de markt brengen via gemeenschappelijke regels voor O&O-aankopen en intellectuele eigendom beter benutten om financiering en investeringen aan te trekken.
👀 Kijktip: VLEVA-webinar over de wet publieke overheidsopdrachten
Welke elementen uiteindelijk in de definitieve wetgeving terechtkomen, is nog onzeker. Door de verschillende politieke en nationale belangen die spelen, is het afwachten hoe snel het Europees Parlement en de lidstaten hierover akkoorden zullen bereiken. Beide werken nu hun onderhandelingsposities uit.
Benieuwd naar meer? Lees hier het volledige magazine! 👉🏻 https://www.voka.be/brusselse-metropool/publicaties/ondernemers-de-brusselse-metropool-2026-3
