05 juni 2026 - door Florence De Vlam
De Europese Commissie heeft op 3 juni 2026 haar voorstel voor de Cloud and AI Development Act (CADA) gepubliceerd. Met de nieuwe verordening wil zij de ontwikkeling van cloud- en AI-technologieën in Europa ondersteunen en ervoor zorgen dat de EU beschikt over voldoende digitale infrastructuur voor de verdere uitrol van artificiële intelligentie.
Europa wil minder afhankelijk worden van niet-Europese cloudproviders en beter inspelen op de snel groeiende vraag naar cloud- en AI-capaciteit.
De wet zet in op drie prioriteiten: innovatie en AI-adoptie, meer datacenters en rekenkracht, en een sterker Europees kader voor digitale soevereiniteit.
Tijdens de onderhandelingen zal vooral het evenwicht tussen een open Europese markt en meer strategische autonomie onderwerp van debat zijn.
De Wet ontwikkeling cloud en AI maakt deel uit van het nieuwe Europese pakket voor technologische soevereiniteit. Met dit pakket wil de Commissie de digitale autonomie van de EU versterken en haar afhankelijkheid van buitenlandse technologieën verminderen.
Het pakket bestaat uit twee wetgevende voorstellen en twee strategische initiatieven:
🌐 Wet ontwikkeling Cloud en AI
🌐 Open Source Strategy
🌐 Strategic Roadmap for Digitalisation and AI in the Energy Sector
Volgens de Commissie zijn cloudinfrastructuur, datacenters en artificiële intelligentie uitgegroeid tot strategische bouwstenen voor het Europese concurrentievermogen, de economische veiligheid en de digitale transitie. De verschillende initiatieven moeten ervoor zorgen dat Europa meer controle krijgt over kritieke digitale technologieën en tegelijkertijd innovatie versnelt.
De Wet ontwikkeling cloud en AI sluit daarbij nauw aan bij de Chips Act 2.0. Terwijl de Chips Act inzet op meer Europese productie van halfgeleiders, moet de Wet ontwikkeling cloud en AI de vraag naar geavanceerde chips stimuleren via investeringen in datacenters, cloudcapaciteit en AI-toepassingen.
Volgens de Commissie groeit de vraag naar cloud- en AI-capaciteit sneller dan het aanbod in Europa.
De beschikbare datacentercapaciteit blijft beperkt en is bovendien sterk geconcentreerd in enkele lidstaten. Tegelijk blijft Europa sterk afhankelijk van een beperkt aantal niet-Europese cloudproviders. Vandaag controleren drie niet-Europese hyperscalers meer dan 70% van de Europese cloudmarkt.
Volgens de Commissie brengt deze afhankelijkheid risico's mee voor gegevenscontrole, operationele continuïteit en digitale autonomie. Daarnaast maken lange vergunningstrajecten, beperkte toegang tot energie en financiering en versnipperde nationale regels het moeilijk om nieuwe infrastructuur snel uit te rollen.
De Commissie wil daarom zowel de Europese capaciteit uitbreiden als de weerbaarheid van de cloud- en AI-sector versterken.
Om de Europese cloud- en AI-capaciteit te versterken, zet de Commissie in op drie grote actiedomeinen. De wet moet innovatie stimuleren, meer digitale infrastructuur in Europa mogelijk maken en de afhankelijkheid van niet-Europese technologie verminderen. Zo wil de Commissie bouwen aan een sterker, competitiever en weerbaarder Europees cloud- en AI-ecosysteem.
De eerste pijler richt zich op onderzoek, ontwikkeling en innovatie. De Commissie wil ervoor zorgen dat Europa niet alleen een gebruiker van AI wordt, maar ook een voortrekkersrol speelt in de ontwikkeling van de volgende generatie cloud- en AI-technologieën.
Daarom voorziet de wet ondersteuning voor onderzoek naar frontier AI, industriële AI en fysieke AI, zoals robots, autonome voertuigen en andere systemen die in de fysieke wereld opereren. Daarnaast wil de Commissie via zogenaamde Grand Challenges grootschalige Europese innovatieprojecten opzetten rond strategische technologische uitdagingen.
Naast technologische ontwikkeling wil de Commissie ook de adoptie van AI versnellen. Lidstaten zullen nationale cloud- en AI-strategieën moeten opstellen en een netwerk van Experience and Acceleration Centres for AI moet bedrijven, kmo’s, onderzoeksinstellingen en overheden begeleiden bij de ontwikkeling en toepassing van AI-oplossingen.
Ook open source krijgt een prominente plaats. Volgens de Commissie kunnen open source-oplossingen innovatie versnellen, de afhankelijkheid van buitenlandse technologie verminderen en bijdragen aan een sterker Europees digitaal ecosysteem.
De tweede pijler richt zich op het uitbreiden van de Europese cloud- en datacenterinfrastructuur.
Volgens de Commissie dreigt de snelle groei van artificiële intelligentie te botsen op een tekort aan Europese rekenkracht. AI-modellen en datagedreven toepassingen vereisen steeds meer opslagcapaciteit, cloudinfrastructuur en gespecialiseerde datacenters. Vandaag blijft de beschikbare capaciteit in Europa echter beperkt en ongelijk verdeeld over de lidstaten.
Om deze uitdaging aan te pakken wil de Commissie de Europese datacentercapaciteit binnen vijf tot zeven jaar minstens verdrievoudigen. Dat moet gebeuren via een combinatie van snellere vergunningen, vereenvoudigde procedures en een betere toegang tot energie, water, grond en financiering.
Daarnaast voorziet de wet in de oprichting van speciale datacenterzones waar projecten sneller kunnen worden ontwikkeld. Ook kunnen innovatieve en duurzame projecten het statuut van Strategic Project krijgen. Deze projecten moeten bijdragen aan de Europese capaciteit, technologische innovatie en een meer evenwichtige geografische spreiding van datacenters binnen de EU.
De Commissie benadrukt daarbij dat de uitbreiding van digitale infrastructuur hand in hand moet gaan met duurzaamheid. Daarom bevat de wet ook maatregelen om energie-efficiënte datacenters en innovatieve technologieën voor energie- en waterbeheer te stimuleren.
De derde pijler richt zich op het versterken van de Europese digitale autonomie.
Volgens de Commissie blijft Europa vandaag sterk afhankelijk van een beperkt aantal niet-Europese cloudproviders. Dat kan risico’s meebrengen voor gegevensbescherming, operationele continuïteit en de controle over kritieke digitale infrastructuur. Bovendien zijn sommige aanbieders onderworpen aan wetgeving van derde landen die gevolgen kan hebben voor de toegang tot gegevens of digitale diensten.
Om die afhankelijkheden te verminderen introduceert de Commissie een Europees kader voor cloud- en AI-soevereiniteit. Dat kader omvat vier niveaus van zekerheid, gaande van gegevensopslag binnen de EU tot volledige controle over eigenaarschap, beheer en de softwareketen.
Overheden zullen op basis van risicoanalyses kunnen bepalen welk niveau nodig is voor specifieke toepassingen of diensten. Voor gevoelige of kritieke toepassingen kan een hoger niveau van soevereiniteit vereist zijn.
Daarnaast wil de Commissie de vraag naar Europese cloud- en AI-oplossingen stimuleren. Dat gebeurt onder meer via gezamenlijke Europese aanbestedingen, een Europese cloudfederatie voor overheden en nieuwe criteria voor publieke aankopen die rekening houden met Europese meerwaarde, innovatie en weerbaarheid van de toeleveringsketen.
Ook het gebruik van open source-oplossingen binnen de publieke sector wordt actief aangemoedigd. Volgens de Commissie kan dit bijdragen aan meer transparantie, meer controle over digitale systemen en minder afhankelijkheid van individuele leveranciers.
Deze pijler moet er uiteindelijk voor zorgen dat Europa meer controle krijgt over zijn digitale infrastructuur, zonder de Europese markt volledig af te sluiten voor internationale partners.
De Commissie benadrukt dat de Europese markt open blijft voor internationale partners. Tegelijk wil zij de afhankelijkheid van buitenlandse aanbieders verkleinen en Europese alternatieven versterken.
Dat evenwicht zal waarschijnlijk een centraal discussiepunt worden tijdens de onderhandelingen in het Europees Parlement en de Raad. Voorstanders zien CADA als een noodzakelijke stap richting digitale autonomie. Critici kunnen vragen stellen over mogelijke marktverstoringen, extra administratieve lasten of de impact op internationale cloudleveranciers.
Het voorstel wordt nu besproken door het Europees Parlement en de Raad volgens de gewone wetgevingsprocedure.
Indien de verordening wordt aangenomen, moeten de lidstaten nationale cloud- en AI-strategieën uitwerken en zal de Commissie de uitvoering van de nieuwe maatregelen opvolgen. Vijf jaar na de inwerkingtreding volgt een evaluatie van de wet.
Commissievoorstel Cloud and AI Development Act
Artikel Europese Commissie - Cloud and AI Development Act
Vragen en antwoorden Pakket Technologische Soevereiniteit - Cloud and AI Development Act
