17 december 2025 - door Paula Verschaeve
Op 17 december 2025 stelde de Europese Commissie nieuwe maatregelen voor om het Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM) doeltreffender te maken en misbruik te voorkomen. Tegelijk publiceerde ze een evaluatieverslag over de uitvoering van CBAM tijdens de overgangsperiode.
De Commissie breidt de koolstofgrenstaks (CBAM) uit naar bepaalde staal- en aluminiumintensieve downstreamproducten (verder in de waardeketen). Andere sectoren blijven voorlopig buiten de scope.
Er komt een tijdelijk steunmechanisme om de industrie te ondersteunen en een versoepeling voor de import van elektriciteit.
Er zijn ook meerdere uitvoerings- en gedelegeerde handelingen vastgesteld die verduidelijken hoe CBAM vanaf 1 januari 2026 wordt toegepast.
-Background.jpg)
CBAM - opgestart in 2023 - geldt vandaag voor basismaterialen zoals aluminium, cement, elektriciteit, meststoffen, waterstof, ijzer en staal. Vanaf 1 januari 2026 betalen niet-Europese producenten een CO₂-prijs wanneer ze deze producten naar de Europese markt uitvoeren. Zo beschermt de EU haar industrie tegen oneerlijke concurrentie en zorgt ze voor een gelijk speelveld met EU-producten die onder het emissiehandelssysteem (ETS) vallen.
CBAM voorkomt koolstoflekkage, maar verhoogt tegelijk de kosten voor EU-bedrijven die deze materialen gebruiken in afgeleide producten. Dat creëert het risico dat productie verhuist naar landen met lagere koolstofkosten, of dat meer koolstofintensieve ingevoerde producten binnenlandse alternatieven verdringen.
Om dit te vermijden breidt de Commissie CBAM uit naar 180 staal- en aluminiumintensieve producten verder in de keten. De uitbreiding betekent dat niet alleen grondstoffen zoals staal en aluminium onder de koolstofgrensheffing vallen, maar ook producten die uit die grondstoffen zijn gemaakt. Sectoren zoals cement, meststoffen en waterstof blijven voorlopig buiten scope.
Getroffen sectoren zijn onder meer machinebouw, metaalwaren, voertuigonderdelen, huishoudtoestellen en bouwmachines. Voorbeelden van producten zijn staaldraad, kabels, touwen en complexere goederen zoals wasmachines met meerdere CBAM-inputs.
De Commissie wil misbruik en ontwijking beter aanpakken via nieuwe anti-ontwijkingsmaatregelen tegen:
kunstmatige herschikking van toeleveringsketens
foutieve emissieaangiften
strategisch gebruik van lage standaardwaarden
Daarnaast krijgt de Commissie meer bevoegdheden om:
extra bewijs te eisen bij risicovolle producten of herkomstlanden
sneller via gedelegeerde handelingen in te grijpen bij misbruik
Om emissies in energie-intensieve producten te verlagen, neemt de Commissie ook pre-consumer schroot van aluminium en staal op in de CBAM-berekeningen.
Voor ingevoerde elektriciteit versoepelt de Commissie de regels. Ze vereenvoudigt de methode om ingebedde emissies te berekenen. De standaardheffing zal niet langer gebaseerd zijn op fossiele elektriciteitsproductie in het herkomstland, maar op de totale energiemix, inclusief hernieuwbare en nucleaire energie. Dat leidt tot lagere standaardwaarden en een lagere CBAM-verplichting.
Ook de voorwaarden om werkelijke emissies van elektriciteit aan te geven worden eenvoudiger:
minder strenge eisen rond netcongestie
ruimere erkenning van stroomafnamecontracten (PPA’s)
Wijzigingen voor elektriciteit: van toepassing vanaf 1 januari 2026.
Uitbreiding naar downstreamproducten en nieuwe anti-ontwijkingsregels: vanaf 1 januari 2028.
De Commissie richt een tijdelijk fonds op om de energie-intensieve industrie te ondersteunen bij investeringen in decarbonisatie. Zo wil ze koolstoflekkage voorkomen wanneer gratis ETS-rechten worden afgebouwd.
Het fonds:
geeft gerichte financiële steun aan bedrijven met een hoog resterend risico op koolstoflekkage
koppelt steun aan concrete investeringen in decarbonisatie
beschermt zo de milieu-integriteit van het EU-klimaatbeleid
De financiering loopt via de lidstaten. Zij dragen 25% van hun CBAM-inkomsten uit certificaten af aan het fonds. De overige 75% gaat naar de EU-begroting als eigen middel, via een apart wetgevend voorstel.
De Commissie beheert het fonds rechtstreeks. Lidstaten duiden een bevoegde autoriteit aan voor de ontvangst, beoordeling en controle van aanvragen. Om de administratieve last te beperken, voorziet het fonds één enkele oproep.
De Commissie publiceerde ook een evaluatieverslag over de CBAM-overgangsperiode (oktober 2023 - eind 2025). Het verslag beoordeelt hoe CBAM bijdraagt aan het voorkomen van koolstoflekkage en aan mondiale koolstofbeprijzing. Ook governance, administratie, handhaving en de internationale dimensie komen aan bod.
Volgens het verslag is CBAM een belangrijke motor voor decarbonisatie buiten de EU, onder meer dankzij internationale outreach en technische bijstand. Het bevat ook een stappenplan voor een efficiënte en doeltreffende definitieve regeling vanaf 2026.
De Commissie stelde meerdere uitvoerings- en gedelegeerde handelingen vast die verduidelijken hoe CBAM vanaf 1 januari 2026 wordt toegepast. Ze zorgen voor rechtszekerheid, minder administratieve lasten en een uniforme toepassing in de EU.
Ze gaan onder meer over:
emissieberekeningen
verificatie en accreditatie
de prijs van CBAM-certificaten
het definitieve CBAM-register
de status van gemachtigd CBAM-aangever
standaardwaarden
gegevensuitwisseling met douaneautoriteiten
correcties voor gratis ETS-toewijzingen
Aanvullende uitvoeringshandelingen volgen begin 2026.
🗣️ Europarlementslid Sara Matthieu (Groen) reageert: "De uitbreiding naar producten zoals wasmachines, voertuigen en motoren betekent dat Europese productie beter beschermd wordt tegen oneerlijke concurrentie uit het buitenland én dat tegelijk het klimaat wint. Het Europees steunfonds moet beter: de Commissie moet duidelijke voorwaarden stellen voor vergroening om in aanmerking te komen voor subsidies.
Sara Matthieu pleit voor verdere uitbreiding: "Wat ons betreft moeten we nog veel meer producten beschermen tegen oneerlijke concurrentie, zowel verwerkte producten als plastics en delen van de (petro)chemie. Dat zijn de meest vervuilende sectoren die vandaag gratis vervuilingsrechten krijgen. Wie vervuilt, betaalt - dat principe moet overal gelden."
🗣️ Europarlementslid Wouter Beke (cd&v) vindt het een goede zaak dat de Commissie misbruik en ontwijking aanpakt: “De uitbreiding naar staalintensieve producten verder in de keten is een belangrijke stap om verwerkende bedrijven, zoals Bekaert in België, beter te beschermen. Vanuit de staalindustrie klinkt al langer de vraag om het CBAM waterdicht te maken en ontwijking, onder meer door Chinese bedrijven, tegen te gaan.”
Het voorstel van de Commissie is een eerste stap. Het Europees Parlement en de Raad buigen zich nu elk over het nieuwe voorstel vooraleer het in wetgeving kan worden omgezet.
Vereenvoudiging van het mechanisme voor koolstofcorrectie aan de grens (CBAM)
Het persbericht van de Europese Commissie
Een volledig overzicht van alle belangrijke documenten
.png)
