17 maart 2026 - door Paula Verschaeve
Op 10 maart 2026 stelde de Europese Commissie een ambitieus energiepakket voor. Het pakket moet zorgen voor lagere energiefacturen, meer investeringen in schone energie en de ontwikkeling van een nieuwe generatie kleine reactoren.
Het energiepakket bestaat uit drie pijlers:
een investeringsstrategie voor schone energie
een strategie voor de ontwikkeling en uitrol van Small Modular Reactors (SMR’s) in Europa
een energiepakket voor burgers
Met het pakket wil Europa zijn energiezekerheid versterken, de energietransitie versnellen en het concurrentievermogen van de Europese industrie vrijwaren. 🚀
💡 Dit is uitgebreid artikel over de eerste pijler: de Clean Energy Investment Strategy.
De Europese Commissie wil investeringen in de transitie naar schone energie versnellen. Schone energie is volgens haar cruciaal voor Europa’s strategische autonomie, concurrentievermogen en duurzame groei. Tegelijk kan decarbonisatie nieuwe economische kansen en jobs creëren.
Om de klimaatdoelstellingen te halen, moet de EU haar investeringen in het energiesysteem sterk verhogen: tot ongeveer 660 miljard euro per jaar tussen 2026 en 2030 en 695 miljard euro per jaar tussen 2031 en 2040. Investeringen zijn nodig in energieproductie, energie-efficiëntie en elektriciteitsnetwerken.
Publieke middelen alleen volstaan niet om deze investeringsnoden te dekken. De strategie legt daarom sterk de nadruk op het mobiliseren van privaat kapitaal, waarbij publieke financiering vooral risico’s moet verminderen en extra investeringen moet aantrekken. De Europese Investeringsbank (EIB) speelt daarbij een sleutelrol en wil de komende drie jaar meer dan 75 miljard euro aan financiering mobiliseren.
De strategie wil vooral structurele knelpunten aanpakken die investeringen vertragen, zoals lange vergunningsprocedures, trage netaansluitingen en versnipperde markten tussen lidstaten. Ze zet daarom in op betere toegang tot kapitaalmarkten, minder investeringsrisico’s en een nauwere samenwerking met de financiële sector.
🎯 De nieuwe investeringsstrategie voor schone energie moet private investeringen mobiliseren, investeringen minder risicovol maken en gestructureerde samenwerking met de financiële sector bevorderen.
De strategie vult EU-initiatieven en acties van lidstaten aan die risico’s en onzekerheid willen verminderen en stabiele investeringsvoorwaarden creëren. Zo versterkt zij Europa’s concurrentievermogen en energiezekerheid.
De Commissie zet in op vier acties:
🔹 De balansen van netbeheerders versterken
🔹 Toegang tot financiering voor energie-infrastructuur verbeteren
🔹 Risico’s voor innovatieve energietechnologieën verminderen
🔹 Oprichting van een Energy Transition Investment Council
Om te zorgen dat netbeheerders grote infrastructuurinvesteringen kunnen financieren, worden verschillende instrumenten ingezet:
🔸 Strategic Infrastructure Investment Fund (SII Fund): zal optreden als aandelenplatform voor co-investeringen naast infrastructuurfondsen. De EIB-groep zal tot 500 miljoen euro investeren om specifieke energie-infrastructuurprojecten te ondersteunen.
🔸 Operator Securitisation Facility: de Commissie en de EIB willen een securitisatiefaciliteit voor netbeheerders ontwikkelen die toekomstige gereguleerde inkomsten omzet in directe liquiditeit. Zo kan institutioneel kapitaal worden aangetrokken zonder dat infrastructuur uit publieke handen verdwijnt.
🔸 Hybride obligaties: de EIB ondersteunt investeringen door gereguleerde nutsbedrijven via hybride obligaties. Deze worden deels als eigen vermogen beschouwd, wat de balanspositie van operatoren versterkt.
De Commissie zal met de EIB onderzoeken hoe banken meer leningen kunnen verstrekken aan netbeheerders door securitisatie van bestaande kredietportefeuilles. Dit kan bankbalansen vrijmaken en nieuwe leningen mogelijk maken.
Daarnaast kunnen regionale en lokale banken een belangrijke rol spelen bij het bundelen van projecten van kleinere operatoren. De EIB wil haar initiatief Growth for Energy verder opschalen.
Publieke middelen spelen een belangrijke rol om risico’s voor investeerders te verminderen en zo private financiering voor de energietransitie aan te trekken. Instrumenten uit het meerjarig financieel kader, zoals InvestEU, ondersteunen investeringen via garanties en hebben ondertussen al meer dan 57 miljard euro aan energie-investeringen gemobiliseerd.
Ook in de nieuwe EU-Meerjarenbegroting wil de Commissie blijven investeren in schone technologie, energieprojecten en onderzoek en innovatie. Financiering kan onder meer komen uit nationale herstelplannen, Horizon Europe en de Connecting Europe Facility – Energy, waarvan het budget werd verhoogd tot ongeveer 30 miljard euro.
Daarnaast biedt het Clean Industrial Deal State Aid Framework (CISAF) lidstaten meer ruimte om steun te geven aan projecten voor schone energie, industriële decarbonisatie en nieuwe cleantech. Ook fiscale maatregelen moeten investeringen in schone technologie stimuleren.
Volgens het Internationaal Energieagentschap zal ongeveer 35% van de emissiereducties tegen 2050 afhangen van technologieën die vandaag nog niet op de markt zijn. Het succes van de transitie hangt daarom sterk af van innovatie: een nieuwe generatie technologieën voor schone energie die op grote schaal betaalbare, betrouwbare en koolstofarme energie kunnen leveren.
De Commissie stelt verschillende acties voor om innovatie te ondersteunen.
🔸 Nieuwe technologieën naar de markt brengen: meer steun voor innovatieve energietechnologieën, opschaling naar nieuwe markten, investeringen in gespecialiseerde fondsen, het aanpakken van technologische en veiligheidsrisico’s, extra stimulansen via ETS en EU-programma’s, een nieuwe cleantech-oproep en digitalisering van vergunningsprocedures.
🔸 Kleine modulaire reactoren/geavanceerde modulaire reactoren (SMR’s/AMR’s): een EU-strategie voor kleine modulaire reactoren, met aandacht voor financieringsuitdagingen en steun via de Europese Investeringsbank en InvestEU.
🔸 Opschaling van nieuwe technologieën voor schone energie via het Scaleup Europe Fund: het Scale Up Europe Fund moet de financiering van cleantech-scale-ups versterken. Investeerders in schone energie kunnen zich aansluiten bij het Trusted Investors Network en investeringspartner worden van de European Innovation Council.
🔸 Financiering van energie-efficiëntie versterken: meer steun voor energie-efficiëntie bij kmo’s via het InvestEU Sustainability Guarantee Product, een pilootproject van 500 miljoen euro voor “energy efficiency as a service”, nieuwe steun via het European Competitiveness Fund (onder meer een Energy Efficiency Accelerator) en financiering via instrumenten zoals InvestEU en het Energy Efficiency for SMEs Initiative.
🔸 Betere coördinatie van publieke financiering: meer samenwerking tussen lidstaten via onder meer de Energy Union Task Force en de Energy Transition Investment Council, efficiënter gebruik van publieke middelen en meer grensoverschrijdende samenwerking.
De Commissie richt een Energy Transition Investment Council op, waarvan de eerste vergadering gepland staat in het tweede kwartaal van 2026. In deze raad zetelen vertegenwoordigers van investeerders, financiële instellingen, lidstaten en de Europese Commissie. Het platform moet strategische feedback geven zodat het EU-beleid en de beschikbare financiering beter aansluiten bij de noden van investeerders. Zo wil de Commissie private investeringen in de energiesector op lange termijn stimuleren.
De raad bouwt voort op de Investors Dialogue on Energy uit 2022 en zal ook aandacht besteden aan innovatie en marktintroductie van nieuwe energietechnologieën.
Binnen de raad komt ook een subgroep met onder meer de Europese Investeringsbank (EIB), internationale financiële instellingen en nationale promotiebanken. Zij zullen bekijken hoe financieringsstromen voor energieprojecten kunnen worden versterkt en hoe meer privaat kapitaal kan worden gemobiliseerd.
🇪🇺 ‘De oorlog in het Midden-Oosten toont opnieuw hoe kwetsbaar Europa is wanneer we afhankelijk blijven van energie-import. Energiezekerheid begint bij het in eigen handen nemen van de energieproductie. Daarom is het positief dat de Europese Commissie vandaag met een nieuw energiepakket komt, dat zowel inzet op het boosten van investeringen in hernieuwbare energie, het verlagen van de energiefacturen van burgers en bedrijven, én de bouw van de nieuwste generatie kleine kerncentrales.’ - Vlaams Europarlementslid Wouter Beke (cd&v)
Na de publicatie ging de tekst naar het Europees Parlement en de Raad. Zij kunnen nu formeel reageren via resoluties of conclusies. Op 10 maart 2026 vond al een eerste debat plaats in het Europees Parlement.
De Clean Energy Investment Strategy werd eerder aangekondigd in het actieplan voor betaalbare energie. Oorspronkelijk stond de strategie gepland voor het derde kwartaal van 2025, maar ze werd pas in maart 2026 voorgesteld.
Factsheet over het eerste energiepakket (zie bijlage)
Investeringsstrategie voor schone energie - COM(2026) 116 final
Persbericht over de investeringsstrategie voor schone energie van DG Energie
Vragen over en antwoorden op de investeringsstrategie voor schone energie
