20 november 2026 - door Paula Verschaeve
De Europese Commissie wil dat de EU tegen 2035 een voortrekkersrol speelt in geavanceerde materialen. 🚀
Op 18 november 2026 stelde ze haar agenda voor. Daarin stelt ze een niet-bindende aanbeveling van de Raad voor die de lidstaten gezamenlijke prioriteiten geeft voor onderzoek, productie en toepassing. In haar werkprogramma voor 2026 had de Commissie nog een wet over geavanceerde materialen aangekondigd.
Hieronder vind je de vijf actiepunten die de Commissie voorstelt, met bij elk punt enkele concrete voorbeelden.
Geavanceerde materialen helpen bedrijven om nieuwe technologieën te ontwikkelen. Denk aan kunststofmembranen, hittebestendig keramiek en nanomaterialen. Ze kunnen de Europese industrie sterker en minder afhankelijk maken van andere landen. Ook kunnen ze investeringen aantrekken en helpen om verstoringen in de toelevering op te vangen.
Sinds de Europese Commissie in 2024 haar strategie voor geavanceerde materialen voorstelde, heeft de EU vooruitgang geboekt. Toch blijft het lastig om onderzoeksresultaten om te zetten in producten die bedrijven op grote schaal kunnen maken en verkopen. Intussen investeren andere grote economieën steeds meer in deze materialen. Binnen de EU verschillen de regels en initiatieven nog tussen lidstaten.Â
De Commissie stelt daarom een aanbeveling van de Raad voor om de samenwerking tussen de lidstaten te versterken. Zo kunnen bedrijven nieuwe toepassingen sneller op de markt brengen en hun productie in Europa uitbreiden. De Commissie wil dat de EU tegen 2035 een voortrekkersrol speelt in de ontwikkeling, productie en toepassing van veiligere en duurzamere geavanceerde materialen.
De Commissie wil dat de EU tegen 2035 wereldwijd vooroploopt in de ontwikkeling, productie en toepassing van veiligere en duurzamere geavanceerde materialen. Ze vraagt de lidstaten om de aanbeveling uiterlijk op 31 december 2030 volledig uit te voeren en de stap van onderzoek naar industriële productie te versnellen. De aandacht gaat vooral naar energie, mobiliteit, bouw, elektronica, medische hulpmiddelen, lucht- en ruimtevaart en defensie.
🎯 De Commissie stelt voor om tegen 2035, met 2023 als referentiejaar, drie streefcijfers te halen:
Minstens 20% meer investeringen in onderzoek en innovatie rond geavanceerde materialen en hun productietechnologie, op EU-, nationaal en regionaal niveau.
Minstens 20% doorstroom naar toepassing bij EU- of nationaal gefinancierde onderzoeks- en innovatieprojecten rond veiligere en duurzamere geavanceerde materialen die technologisch rijpheidsniveau 7 of 8 bereiken.
Minstens 20% meer start-ups en scale-ups in de EU die werken aan geavanceerde materialen, vooral in de genoemde sectoren.
De Commissie stelt voor om de lidstaten onder meer aan te bevelen om:Â
Uiterlijk op 31 december 2027 binnen de Technologieraad voor geavanceerde materialen minstens vijf gezamenlijke prioriteiten te kiezen voor onderzoek en innovatie rond geavanceerde materialen. Vertegenwoordigers van minstens vier lidstaten moeten elke prioriteit steunen.
Voor elke prioriteit een uitvoeringsplan op te stellen, met een tijdschema, een verdeling van de taken en meetbare doelen. Het plan moet ook aangeven hoe bedrijven de materialen kunnen toepassen en op de markt brengen.
Bestaande regionale, nationale en Europese programma’s te gebruiken om die plannen uit te voeren en na te gaan of bedrijven via publiek-private partnerschappen kunnen bijdragen aan de financiering.
De Commissie stelt voor om de lidstaten onder meer aan te bevelen om:Â
Materials Commons uiterlijk op 30 juni 2028 te verankeren als permanente Europese digitale infrastructuur voor gegevens, instrumenten en kennis over geavanceerde materialen, en die uiterlijk op 1 januari 2030 volledig operationeel te maken.
Onderzoeksgegevens vindbaar en beschikbaar te maken via Materials Commons en de Europese Open Science Cloud. Het gaat om gegevens uit nationaal gefinancierde projecten, met respect voor de eigendom van de gegevens en de bescherming van intellectuele eigendom.
Uiterlijk op 31 december 2027 mee een gezamenlijk plan uit te werken voor autonome laboratoria. Die combineren AI, robotica en geautomatiseerde experimenten om onderzoek en ontwikkeling te versnellen.
Kmo’s, start-ups en scale-ups te helpen om digitalisering en AI te gebruiken, bijvoorbeeld door gerichte ondersteuning aan te bieden of hen door te verwijzen naar ondersteuningsnetwerken.
De Commissie stelt voor om de lidstaten onder meer aan te bevelen om:Â
Nieuwe testmethoden te financieren en sneller te ontwikkelen om de veiligheid en duurzaamheid van geavanceerde materialen te beoordelen.
Sectorspecifieke richtlijnen voor tests en kwalificatie te ondersteunen, zodat bedrijven kunnen aantonen dat hun materialen voldoen aan de eisen voor bijvoorbeeld bouw, elektronica of mobiliteit.
De oprichting van regelluwe testomgevingen te vergemakkelijken waarin bedrijven kunnen experimenteren met geavanceerde materialen.
Kmo’s, start-ups en scale-ups makkelijker toegang te geven tot testfaciliteiten en proefproductielijnen, bijvoorbeeld met vouchers die ook toegang geven tot faciliteiten in andere lidstaten.
Het kader ‘veilig en duurzaam door ontwerp’ te bevorderen, zodat ontwikkelaars vanaf het ontwerp rekening houden met de hele levenscyclus.
Gerichte financiering toegankelijker te maken voor tests, prototypes en demonstratieprojecten, zodat onderzoeksresultaten sneller in de praktijk kunnen worden toegepast.
De Commissie stelt voor om de lidstaten onder meer aan te bevelen om:
Overheidsopdrachten voor innovatieve oplossingen in te zetten. Via gezamenlijke of precommerciële aanbestedingen kunnen aankopers de ontwikkeling en eerste toepassing van geavanceerde materialen stimuleren en innovatieve bedrijven helpen hun eerste klanten te vinden.
Publieke en private investeringen samen te brengen om projecten van proefproductie naar industriële productie te helpen doorgroeien.
Kansrijke projecten te identificeren en te bevorderen. Denk aan projecten die kritieke grondstoffen vervangen of in aanmerking komen voor de status van strategisch nettonulproject.
Deel te nemen aan grootschalige Europese industrieprojecten en steun te overwegen voor projecten die moeilijk private financiering vinden, bijvoorbeeld voor circulaire oplossingen.
Start-ups en scale-ups in contact te brengen met producenten, klanten en investeerders, zodat ze proefprojecten kunnen opzetten, afzetmarkten vinden en hun productie in de EU uitbreiden.
De Commissie stelt voor om de lidstaten onder meer aan te bevelen om
In kaart te brengen welke kennis en vaardigheden ontbreken of in de toekomst nodig zijn, met hulp van de Europese Academie voor geavanceerde materialen.
STEM-opleidingen te versterken en aantrekkelijker te maken, bijvoorbeeld in chemie, fysica, ingenieurswetenschappen en artificiële intelligentie.
Werknemers meer mogelijkheden te geven om zich bij of om te scholen, bijvoorbeeld via individuele leerrekeningen, korte opleidingen met een bewijs van verworven vaardigheden (microcredentials) en opleidingsmateriaal dat aansluit bij de praktijk van bedrijven.
Onderwijsinstellingen, onderzoeksorganisaties, bedrijven en regelgevers nauwer te laten samenwerken, zodat opleidingen inspelen op nieuwe technologieën, behoeften van bedrijven en regelgeving.
Opleidingen te stimuleren die verschillende vakgebieden combineren, bijvoorbeeld materiaalkunde met AI, veiligheid, duurzaamheid en hergebruik van materialen.
De Commissie vraagt de lidstaten om de uitvoering samen op te volgen.
Belanghebbenden samenbrengen om gezamenlijke uitdagingen te kiezen en prioriteiten voor de uitvoering vast te leggen.
Nauwer samenwerken met gelijkgezinde landen buiten de EU en strategische partners, waaronder landen die willen toetreden tot de EU. Zo kunnen ze samen innoveren, grondstoffen uit meer bronnen halen en werken aan gemeenschappelijke normen, duurzaamheid en veilig onderzoek. De lidstaten kunnen daarvoor de Global Gateway-strategie en het Pact voor het Middellandse Zeegebied benutten.
Informatie delen en de voortgang opvolgen via de Technologieraad. De Commissie vraagt de Technologieraad om uiterlijk op 31 december 2028 een tussentijdse balans op te maken en uiterlijk op 31 december 2030 verslag uit te brengen over de uitvoering.
Alleen de Raad kan de aanbeveling op voorstel van de Commissie formeel vaststellen. Het Europees Parlement heeft daarbij geen formele rol.Â