22 december 2025 - door Hazel Tyssen
Op 3 december publiceerde de Europese Commissie haar Routekaart voor kwaliteitsvolle banen. Zulke banen zijn essentieel voor productiviteit, concurrentievermogen en sociale vooruitgang in Europa.
De routekaart richt zich op drie domeinen waar EU-actie het meest nodig is: 1) het creëren en behouden van kwaliteitsvolle jobs in de EU, 2) de modernisering van de arbeidswereld en 3) het bevorderen van eerlijke arbeidsomstandigheden. Daarnaast identificeert ze enkele overkoepelende ondersteunende factoren.
De routekaart schetst de beleidsprioriteiten voor de komende jaren en zal de Wet kwaliteitsvolle banen vormen, die in het najaar van 2026 wordt verwacht.
Vakbonden en werkgeversorganisaties speelden een cruciale rol bij de totstandkoming van de routekaart.
📌 VLEVA zet de routekaart hieronder voor je uit.
Kwaliteitsvolle jobs ontstaan waar bedrijven kunnen innoveren, investeren en groeien, en waar talent kansen ziet om zich te ontplooien en te blijven. De EU zet daarom in op een sterk ondernemingsklimaat via vijf sporen:
De EU bouwt aan een concurrerende, klimaatneutrale en strategisch autonome industrie.
Acties van de EU
Battery Booster Package: versterkt strategische capaciteiten op het gebied van batterijen.
Industrial Accelerator Act: eerste “Made in Europe”-criteria voor overheidsopdrachten.
Grids Package: moderniseert energienetwerken.
Choose Europe Initiative: trekt topwetenschappers en innovators aan.
Menselijk kapitaal is cruciaal voor de concurrentiekracht, strategische autonomie en duurzame welvaart van de EU.
Acties van de EU
Raadsaanbeveling Human Capital: basisvaardigheden versterken, STEM prioriteren en investeren in arbeidsmarktdata.
Unie van vaardigheden: gendergelijkheid in STEM bevorderen en oudere werknemers ondersteunen bij up- en reskilling.
Skills Guarantee: werknemers in herstructurerende of risicosectoren helpen overstappen naar groeisectoren.
New European Bauhaus Academy: up- en reskilling in de bouw voor carbonneutrale en circulaire projecten.
Initiatief overdraagbare vaardigheden & EU Talent Pool: vaardigheden erkennen en talent aantrekken, inclusief derde-landers.
Digitale vaardigheden: investering via Digital Europe Programme, Erasmus+, ESF+ en NextGenerationEU.
Tijdige herstructureringsbeslissingen, gecombineerd met anticipatie- en mitigatiemaatregelen, helpen bedrijven concurrerend en levensvatbaar te blijven in veranderende markten.
Acties van de EU
Kader voor eerlijke transities en snelle interventies in overleg met sociale partners.
Studie naar bedrijfsherstructureringen voor startups, scaleups en innovatieve bedrijven.
Sterke werknemersbetrokkenheid op bedrijfsniveau blijft cruciaal voor democratie op het werk.
European Fair Transition Observatory (vanaf 2026) versterkt kennisbasis en dialoog over rechtvaardige transities.
Het bevorderen van kwaliteitsvolle werkgelegenheid vereist gezamenlijke inspanningen van de EU en de lidstaten.
Acties van de EU
Geactualiseerd monitoringkader om werkcondities te volgen
Publieke aanbestedingen: stimuleren van kwaliteitsvolle banen en duurzame groei met sociale criteria
Staatssteunregels: bevorderen van kwaliteitsvolle banen, vaardigheden en sociale ondernemingen
SME- en concurrentiechecks: innovatievriendelijk klimaat voor startups, scaleups en kmo’s
Fiscale en pensioenhervormingen: aanvullende pensioenen, werknemersaandelen en grensoverschrijdend werken faciliteren
Het ondersteunen van werknemers en bedrijven tijdens crises is cruciaal voor een veerkrachtige economie
Acties van de EU
Nieuw tijdelijk EU-mechanisme voor crises in MFK 2028-2034
Mobiliseren van publieke en private investeringen voor duurzame groei en adequate pensioenen
Digitalisering en artificiële intelligentie bieden kansen voor productiviteit en jobkwaliteit, maar brengen ook risico’s mee. De EU streeft naar een evenwichtige aanpak die innovatie stimuleert en werknemers beschermt.
AI en AM kunnen de efficiëntie verhogen, de kwaliteit van werk verbeteren en veiligheid bevorderen, mits bescherming tegen discriminatie, datalekken, overmatige controle en psychosociale risico’s wordt gegarandeerd.
Acties van de EU
AI Act & GDPR: breed juridisch kader voor digitale technologieën op de werkvloer.
Platform Work Directive: transparantie, veiligheid en informatie/raadpleging in platformwerk.
EU-regels info & consultatie: werknemers betrekken bij belangrijke beslissingen, inclusief AM-systemen.
Toekomstige acties: implementatie en handhaving, verduidelijken van rechten en gerichte aanvullende maatregelen.
Digitale tools bieden flexibiliteit, maar kunnen een ‘always-on’-cultuur stimuleren.
Acties van de EU
Work-Life Balance Directive: volledige implementatie door lidstaten
Sociale partners: richtlijnen en overeenkomsten voor telewerk en disconnectie, o.a. 2022-digitaliseringsovereenkomst en UNI Europa-handboek
Commissieconsultaties 2024-2025: verdere ontwikkeling van regelgeving, inclusief grensoverschrijdend telewerk
Sterke EU-normen beschermen werknemers, bevorderen vertrouwen, mobiliseren talent en voorkomen misbruik. Tegelijk verandert de arbeidswereld, waardoor druk en uitdagingen toenemen.
Gezondheidsbescherming omvat zowel fysieke als mentale aspecten en vraagt om een gendergevoelige aanpak.
Acties van de EU
Occupational Safety and Health-beleid (OSH): vermindert ziekteverzuim, verlengt loopbaan, verhoogt productiviteit
Rapportage 2026: implementatie OSH Framework Directive en gerelateerde richtlijnen
Herziening Carcinogens, Workplace & Display Screen Equipment Directives: moderne werkplekken, telewerk, psychosociale en ergonomische risico’s
Aanpak seksuele intimidatie en geweld: EU-OSHA tools en multi-sectorale richtlijnen 2025
Bewustwording en onderzoek: “Heat at Work” gids en Healthy Workplace campagne 2026-2028
Adequate lonen bevorderen sociale rechtvaardigheid, koopkracht, gelijkheid en werkprikkels.
Acties van de EU
Richtlijn adequate minimumlonen: eerlijk loonbeleid, vermindering loonongelijkheid en armoede.
Pay Transparency Directive: gendergelijkheid en bestrijden van onderwaardering van vrouwensectoren.
Economische transformatie en digitale transitie: ruimte voor loonstijgingen en hogere levensstandaard.
Collectieve onderhandelingen: adequate lonen en aanvullende pensioenregelingen.
Onderaanneming biedt flexibiliteit, maar sommige werknemers blijven kwetsbaar voor misbruik.
Acties van de EU
Versterking wetshandhaving, transparantie en aansprakelijkheid van werkgevers
Europese arbeidsautoriteit (ELA): uitwisseling best practices en handhavingsmaatregelen
Publieke aanbestedingen: subcontractors controleren, sociale gevolgen voorkomen
Specifieke regels via Employers’ Sanctions & Seasonal Workers Directives voor niet-EU-werknemers
Herziening ELA-mandaat: bescherming niet-EU-werknemers en aanpak zwartwerk
Hoog-mobiele sectoren zoals transport, cultuur, creatieve sectoren en onderzoek hebben specifieke uitdagingen.
Acties van de EU
Transport: Mobility Package I, rustfaciliteiten, parkeerplaatsen, chauffeursopleiding moderniseren
Luchtvaart: herziening Air Services Regulation
Cultuur & creatieve sectoren: Culture Compass en EU Artists Charter
Onderzoek & innovatie: European Research Area Act en Fair Labour Mobility Package 2026
ELA & Commissie: samenwerking bij grensoverschrijdende inzet, onderaannemingsketensketens en niet-EU-werknemers
Zelfstandigen en niet-standaardwerkers moeten gelijke toegang hebben tot sociale voorzieningen, informatie, opleiding en gezondheidszorg.
Acties van de EU
Toegang tot sociale voorzieningen en opleiding vergelijkbaar met werknemers
Correcte toepassing van Council Recommendations 2003 & 2019 door lidstaten
Gelijke mogelijkheden voor deelname aan aanvullende pensioenregelingen via auto-enrolment
Collectieve onderhandelingen: EU-richtlijnen 2022 verduidelijken deelname solo-zelfstandigen zonder EU-mededingingsschending
Handhaving van arbeidsrechten is cruciaal voor eerlijke en competitieve arbeidsmarkten.
Acties van de EU
Monitoren correcte omzetting van EU-richtlijnen
Effectief behandelen van klachten
Dialoog met nationale autoriteiten en sociale partners
Tools en richtlijnen ontwikkelen
Samenwerking met ELA en EU-OSHA voor goede voorbeelden en best practices
Inzetten van arbeidsinspecties en AI voor gerichte handhaving
Monitoren van baankwaliteit via EMCO Joint Assessment Framework en Europees Semester
Sociale dialoog en collectieve onderhandelingen zorgen dat arbeidsbeleid meegroeit met veranderingen.
Acties van de EU
Ondersteuning via wetgeving, beleid, administratie en financiering
EMCO: betere dataverzameling en best practices
Uitvoering van 2023 Raadsaankbeveling ter versterking van sociale dialoog
Collectieve onderhandelingen bevorderen via sociale voorwaarden bij publieke financiering
Autonomie en contractvrijheid van sociale partners waarborgen
EU-middelen beschikbaar stellen voor capaciteitsversterking
EU-financiering speelt een cruciale rol bij het omzetten van beleid in concrete resultaten.
Financieringsprogramma’s
Europees Sociaal Fonds Plus (ESF+): meer dan €96 miljard voor mensen, vaardigheden en sociale rechten
NextGenerationEU & InvestEU: vaardighedenontwikkeling, sociale investeringen, kleine bedrijven en arbeidsmarkthervormingen.
Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) & Just Transition Fund: kwetsbare werknemers, digitalisering, rechtvaardige transities
Sector-specifieke programma’s: landbouw, visserij en blauwe economie
Meerjarig Financieel Kader 2028–2034: minstens 14% van Nationale en Regionale Partnerschapsprogramma’s voor sociale doelstellingen; EU Competitiveness Fund en versterkt Erasmusprogramma ondersteunen ontwikkeling van een gekwalificeerde beroepsbevolking
Kwaliteitsvolle diensten zijn een belangrijke factor voor werkgelegenheid en arbeidsmarktovergangen. Door toegankelijke kinderopvang, langdurige zorg en gezondheidszorg aan te bieden, stellen deze diensten miljoenen werknemers – vooral vrouwen – in staat deel te nemen aan betaald werk en carrièreontwikkeling.
Acties van de EU
Europees Zorgakkoord (2027): kader voor uitdagingen in zorgarbeidsmarkt
EU4Health: versterkt weerbaarheid gezondheidssystemen, personeelsplanning, behoud verpleegkundigen, digitale transformatie
Regionale en lokale werkgelegenheid: 17–19 miljoen van 26–27 miljoen publieke werknemers actief lokaal/regio; functies in administratie, onderwijs, gezondheidszorg, sociale zorg, transport en noodhulp
➡️ Het Europees Parlement en de Raad kunnen nu formeel reageren op het initiatief van de Commissie door respectievelijk een Resolutie of Conclusies aan te nemen.
🔜 De Commissie zal in het najaar van 2026 een Wet kwaliteitsvolle banen publiceren om de acties in de Routekaart te versterken.
Voorafgaand aan de publicatie loopt een eerste consultatiefase met Europese sociale partners, aangevuld met een aparte consultatie over het recht op disconnectie en telewerk. De eerste fase van deze raadpleging duurt tot 29 januari 2026.
🔗 Raadpleeg hier het consultatiedocument met enkele beleidsopties.
De routekaart voor hoogwaardige banen bouwt voort op verschillende initiatieven, zoals het kompas voor concurrentievermogen, de vaardigheidsunie en de Clean Industrial Deal. Deze benadrukken allemaal dat hoogwaardige banen van belang zijn voor het concurrentievermogen, de duurzame groei en een sterk Europees sociaal model.
Commissiecommunicatie - COM (2025) 944 final
Persbericht van de Europese Commissie
