06 maart 2026 - door Tina Rubbrecht
De Europese Commissie stelde op 5 maart haar strategie voor gendergelijkheid 2026-2030 voor, in aanloop naar Internationale Vrouwendag (8 maart). Daarmee wil ze de vooruitgang versnellen naar gelijke kansen voor vrouwen en mannen. De strategie bevat concrete acties in verschillende domeinen, van aanhoudende ongelijkheden op de arbeidsmarkt tot nieuwe uitdagingen in de digitale wereld.
Belangrijkste punten uit de strategie:
Gendergerelateerd geweld bestrijden, met extra aandacht voor cybergeweld en seksueel getinte deepfakes.
Mannen en jongens actief betrekken bij gendergelijkheid en polarisatie tussen vrouwen en mannen tegengaan.
Voor het eerst krijgt gezondheid van vrouwen een aparte plaats in de strategie, incl. gendergevoelig onderzoek en behandeling.
Meer vrouwen aantrekken in onderzoek, innovatie en STEM-beroepen.
De loonkloof en pensioenkloof tussen vrouwen en mannen verkleinen.
Meer vrouwen in politiek en leiderschap en een toegankelijkere en veiligere deelname aan het publieke debat.
Gendergelijkheid internationaal promoten, o.a. via nieuwe actieplannen.
Gendergelijkheid is een fundamenteel recht en een kernwaarde van de EU. De EU-verdragen en het EU-Handvest van de grondrechten bepalen dat gelijkheid tussen vrouwen en mannen in alle beleidsdomeinen moet worden nagestreefd.
Hoewel er vooruitgang in gendergelijkheid is, gaat de verandering traag. Volgens het Europees Instituut voor Gendergelijkheid kan het nog ongeveer 50 jaar duren voordat de EU volledige gendergelijkheid bereikt. Met haar nieuwe strategie wil de Commissie het tempo verhogen en concrete acties nemen.
De strategie wil gelijke kansen voor vrouwen en mannen versterken in alle domeinen van het leven (zowel offline als online): van onderwijs en gezondheid tot werk en politiek. Ze speelt ook in op nieuwe uitdagingen zoals cybergeweld en risico’s van artificiële intelligentie, die vrouwen vaak sterker treffen. Verder wil de strategie de uitvoering van bestaande wetgeving en beleidsmaatregelen verder intensiveren.
De nieuwe strategie bouwt voort op de Gender Equality Strategy 2020-2025, die verschillende belangrijke EU-wetten opleverde. Denk aan regels over:
het bestrijden van geweld tegen vrouwen
loontransparantie om gelijke lonen te stimuleren
een betere genderbalans in raden van bestuur
een betere werk-privébalans
De nieuwe strategie vertaalt ook de Roadmap for Women’s Rights, die in 2025 door alle lidstaten werd bekrachtigd, naar concrete acties.
De EU voorziet €271 miljoen voor gendergelijkheid via het programma Citizens, Equality, Rights and Values (CERV) (2021-2027), onder meer om geweld tegen vrouwen te bestrijden, en €4,3 miljard uit het Europees Sociaal Fonds+. Ook het Commissievoorstel voor het volgend EU-budget (2028-2034) speelt in op acties om vooruitgang te boeken in gendergelijkheid.
Hadja Lahbib, Belgisch EU-Commissaris voor Gelijkheid, Paraatheid en Crisismanagement: “Terwijl anderen de klok terugdraaien op het vlak van gendergelijkheid, gaat de Europese Unie vooruit. We zullen verworven rechten beschermen, stilgevallen vooruitgang opnieuw op gang brengen en weerstand met moed en duidelijkheid beantwoorden. Gelijkheid maakt onze samenlevingen innovatiever en onze economieën competitiever. Gelijkheid voor iedereen is ons doel. Dit is het Europa waarin wij willen leven.”
Één op de drie vrouwen krijgt in haar leven te maken met gendergerelateerd geweld.
De Commissie wil de strijd tegen gendergerelateerd geweld verder opvoeren. Huiselijk geweld, femicide en seksuele intimidatie op het werk blijven hoog op de agenda staan, met o.a. de ontwikkeling van richtsnoeren voor politie en vervolgingsautoriteiten. De strategie legt ook een sterke focus op online geweld, dat vrouwen en meisjes disproportioneel vaker treft.
De EU wil onder meer:
een betere bescherming van vrouwen op grote online platformen (uitvoering van de Digital Services Act 2023),
maatregelen tegen seksueel expliciete deepfakes en deepnudes,
een sterke uitvoering van de EU-richtlijn tegen geweld tegen vrouwen (2024) en het recente actieplan tegen cyberpesten.
De Commissie gaat hierover ook een structurele dialoog met grote online platformen organiseren op basis van de regels uit de Digital Services Act (2023).
De strategie benadrukt dat mannen en jongens een belangrijke rol spelen bij maatschappelijke verandering. De Commissie wil daarom initiatieven ondersteunen die hen actief betrekken bij deze gedeelde verantwoordelijkheid.
Tegelijk wil de EU desinformatie en manipulatie online tegengaan, omdat die de polarisatie tussen vrouwen en mannen kan versterken, vooral bij jongeren. De Commissie plant ook een studie naar online netwerken en verhalen die specifiek jonge mannen en jongens targeten en sensibiliseringsinitiatieven.
Voor het eerst behandelt een EU-strategie voor gendergelijkheid gezondheid als een apart beleidsdomein.
De Commissie werkt samen met de Wereldgezondheidsorganisatie aan een initiatief om de kwaliteit en toegankelijkheid van gezondheidszorg voor vrouwen te verbeteren.
De EU wil ook het gebrek aan gendergevoelig medisch onderzoek, diagnose en behandeling aanpakken. Zo onderzoekt de Commissie samen met het Europees Geneesmiddelenagentschap of het mogelijk is om een “gender check” in te voeren wanneer geneesmiddelen worden ontwikkeld, goedgekeurd en toegediend aan patiënten. Daarnaast zal de voorgestelde herziening van de verordening klinische proeven onder de EU Biotech Act ervoor zorgen dat nieuwe studies beter rekening houden met de diversiteit van de bevolking, waaronder vrouwen en kwetsbare groepen.
Vrouwen in de EU verdienen gemiddeld nog altijd 12% minder per uur dan mannen.
De pensioenkloof tussen vrouwen en mannen bedraagt nog steeds 25%.
De strategie wil ook de economische positie van vrouwen in verschillende sectoren versterken en zo onze welvaart verbeteren.
Daarvoor plant de Commissie onder meer:
een actieplan voor vrouwen in onderzoek, innovatie en start-ups om meer vrouwen aan te trekken binnen deze sectoren in de EU,
initiatieven om meer vrouwen naar STEM-opleidingen en -beroepen te leiden, via 1) het voorgestelde ‘Girls Go STEM’ initiatief in het STEM Education Strategic Plan en 2) het toekomstige Onderwijspakket in 2026
en tegelijk een nieuwe “Boys in HEAL” aanpak (2026-2030) om meer mannen naar sectoren zoals zorg, onderwijs, administratie en geletterdheid te trekken,
een European Care Deal (2027), met o.a. aandacht voor het verkleinen van de formele én informele zorgkloof tussen vrouwen en mannen (vrouwen nemen nog steeds het grootste deel van de onbetaalde zorg- en huishoudelijke taken op zich).
Om de loon- en pensioenkloof tussen vrouwen en mannen aan te pakken, ondersteunt de Commissie lidstaten en sociale partners bij de uitvoering van de richtlijn loontransparantie en de richtlijn genderbalans bij bestuurders van beursgenoteerde ondernemingen.
Ze werkt ook samen met de Europese Investeringsbank om de toegang tot financiering voor vrouwelijke ondernemers te verbeteren en de vertegenwoordiging van vrouwen in de financiële sector te vergroten, via onder meer de EU-strategie voor financiële geletterdheid.
De Commissie zal ook een uitwisseling van goede praktijken organiseren over maatregelen om menstruatie- en menopauzearmoede op nationaal niveau doeltreffend aan te pakken.
De Commissie wil ook de participatie van vrouwen in politiek en besluitvorming vergroten.
Daarvoor zal ze:
maatregelen in de lidstaten in kaart brengen die vrouwen in politiek en bestuur ondersteunen,
een aanbeveling over veiligheid in de politiek voorstellen mét extra aandacht voor vrouwen,
en acties nemen tegen online informatiemanipulatie die vaak tot polarisatie tussen mannen en vrouwen leidt.
De EU blijft gendergelijkheid ook internationaal promoten. De Commissie plant onder meer:
een nieuw Gender Action Plan IV (2028-2034),
een nieuw EU-actieplan voor vrouwen, vrede en veiligheid,
het “SHIELD” initiatief om toegang tot seksuele en reproductieve gezondheidszorg te verbeteren en slachtoffers van gendergerelateerd geweld te ondersteunen.
Zowel de Raad als het Europees Parlement kunnen reageren op de nieuwe (niet-wetgevende) gendergelijkheidstrategie.
