20 februari 2026 - door Hazel Tyssen
Op 31 januari 2026 presenteerde de Europese Commissie haar jaarlijkse beoordeling van de interne markt en het concurrentievermogen van Europa. Het verslag schetst hoe goed de interne markt vandaag functioneert, waar vooruitgang wordt geboekt en waar uitdagingen blijven bestaan voor Europese bedrijven.
👉 VLEVA vertaalt deze balans in een helder overzicht en zoomt daarna kort in op de prestaties van België.
🖇️ Het verslag is opgebouwd rond 29 kernprestatie-indicatoren, verdeeld over vier thematische hoofdstukken:
🔸 Een goed werkende interne markt
🔸 Het dichten van de innovatie-achterstand
🔸 De transitie naar een koolstofarme economie
🔸 Het versterken van de Europese veiligheid door afhankelijkheden te verminderen
De resultaten zijn gemengd: zes indicatoren tonen vooruitgang, zes gaan achteruit, en vijftien blijven stabiel. De interne markt is cruciaal om de competitieve druk op Europa het hoofd te bieden, maar structurele barrières remmen verdere integratie en prestaties. De vervolmaking van de interne markt is daarom essentieel om het potentieel van Europa ten volle te benutten.
⬇️ Hieronder zet VLEVA de kernpunten uit elk hoofdstuk op een rij.
🟢 Positieve signalen
EU-burgers kunnen hun beroep nu vlotter uitoefenen in andere lidstaten dankzij verbeterde erkenningsprocedures, al kan digitalisering het proces nog aanzienlijk versnellen. Ook het producttoezicht is versterkt, met een toename van productonderzoeken door nationale autoriteiten. De controles blijven echter relatief beperkt, zeker in combinatie met de snelle groei van e-commerce.
Hoewel deze indicator de voorbije jaren nog niet werd gemeten is er duidelijke vooruitgang in het verminderen van administratieve lasten, met een verwachte jaarlijkse besparing van €15 miljard dankzij omnibus-initiatieven en digitalisering. Interoperabele digitale overheidsdiensten bieden bovendien potentieel om tijd, kosten en juridische onzekerheid voor bedrijven en burgers te verminderen.
🟡 Stabiele signalen
Europa blijft een van de meest productieve regio’s ter wereld, maar loopt nog zo’n 20% achter op de VS, vooral door een achterstand in digitale technologieën. Het hergebruik van materialen stijgt langzaam naar 12%, maar blijft ver onder het doel van 24% in 2030. Ook het gemak waarmee bedrijven EU-regelgeving naleven en de beperkingen in de dienstensector blijven stabiel.
🔴 Negatieve signalen
Zo daalt het aandeel van de intra-EU-handel in het BBP, wat wijst op aanhoudende fragmentatie van de interne markt. Het toenemende aantal omgezette EU-richtlijnen leidt tot meer inbreukprocedures, en het vastleggen van industriestandaarden duurt gemiddeld langer.
➡️ Om obstakels systematisch aan te pakken, introduceert de Europese Commissie:
Een eerste Annual Single Market Enforcement Agenda, met prioriteiten zoals late betalingen tussen bedrijven en overheden en obstakels in bouw- en installatiesectoren gerelateerd aan de groene transitie.
Op de Europese Raad van maart zal de Commissie een “One Europe, One Market” roadmap voorstellen, met duidelijke tijdslijnen en een strak monitoringsysteem.
🟢 Positieve signalen
Positief is dat steeds meer Europese bedrijven digitale technologieën zoals artificiële intelligentie, cloudtoepassingen en data-analyse gebruiken, al blijft de vooruitgang trager dan in concurrerende economieën en ligt het gebruik nog ver onder de EU-doelstelling van 75% in 2030.
🟡 Stabiele signalen
Investeringen in onderzoek en ontwikkeling blijven stabiel op ongeveer 2,2% van het BBP, maar liggen nog onder de EU-doelstelling van 3% en het niveau van belangrijke concurrenten. Ook de innovatie-output, zoals octrooiaanvragen en intellectuele eigendom, blijft grotendeels onveranderd. De werkgelegenheidsgraad bereikte in 2024 een record van 75,8%, waarmee Europa op schema ligt voor de doelstelling van 78% in 2030. Toch blijft de genderkloof aanzienlijk en verliest de verwerkende industrie terrein.
🔴 Negatieve signalen
Arbeids- en vaardigheidstekorten remmen de innovatie, vooral in sectoren die cruciaal zijn voor de groene transitie. Ook digitale vaardigheden blijven beperkt: slechts 60% van de Europeanen beschikt over basiskennis, terwijl het aantal hooggekwalificeerde ICT-specialisten laag blijft. Daarnaast staan de basisvaardigheden in het onderwijs onder druk, wat het innovatievermogen op lange termijn verder kan belemmeren.
🟢 Positieve signalen
De industriële transitie krijgt steeds meer vaart: tot juni 2025 mobiliseerde InvestEU bijna 300 miljard euro, waarvan meer dan een derde direct de transitie ondersteunt, en vanaf 2028 zal het European Competitiveness Fund dit aandeel verder vergroten. Ook de energietransitie boekt vooruitgang: hernieuwbare energie leverde in 2024 al 25,2% van het totale verbruik en de jaarlijkse capaciteit groeide met 68 GW.
🟡 Stabiele signalen
Publieke investeringen blijven robuust op 3,7% van het BBP, terwijl venture capital-investeringen nog steeds beperkt blijven tot 0,06% van het BBP, slechts een tiende van het Amerikaanse niveau. Tegelijk blijven de elektriciteitsprijzen voor bedrijven hoog – meer dan dubbel vergeleken met de VS – wat vooral energie-intensieve sectoren zwaar treft. Ook de elektrificatie van de industrie stagneert, deels door hoge belastingen, lange vergunningstrajecten en een onvoldoende uitbouw van het elektriciteitsnet.
🔴 Negatieve signalen
Private investeringen daalden in 2024 tot 17,6% van het BBP, wat nu gelijk ligt aan het Amerikaanse niveau, terwijl het in voorgaande jaren stabieler en hoger lag dan in de VS.
🟡 Stabiele signalen
Het belang van handel voor de EU-economie stagneert. In 2024 daalde de goederenhandel voor het tweede jaar op rij tot 13,9% van het EU-BBP, terwijl de handel in diensten nog groeit maar vertraagt tot 8,1%. Op wereldniveau blijft de EU echter een sterke speler: de goederenexport bedraagt 12,6% van de wereldwijde importen, iets hoger dan tien jaar geleden, en de dienstenexporten groeiden de afgelopen vijf jaar tot 25% van de wereldmarkt.
De productie van schone technologie in Europa groeit, maar blijft achter bij belangrijke onderdelen zoals batterijen, elektrolysers, waterstof en zonne-energie. Tegelijkertijd blijven de EU-leveringsketens kwetsbaarvoorexportbeperkingen van andere landen, vooral voor kritieke grondstoffen, ruimtevaart, defensie en medicijnen.
Vanaf de start van haar tweede mandaat zette de Europese Commissie sterk in op competitiviteit, met het EU-competitiviteitskompas, de Clean Industrial Deal en de strategie voor de interne markt als centrale hefbomen. Het jaarverslag maakt echter duidelijk dat de reeds genomen maatregelen tijd nodig hebben om zich te vertalen in tastbare resultaten. Intussen staan nog tal van initiatieven op de planning om de interne markt te versterken en Europa’s concurrentiekracht op te krikken (zie bijlage: voortgangsrapport).
De boodschap is helder: analyse alleen volstaat niet meer — uitvoering is nu cruciaal. Stéphane Séjourné, EU-commissaris en vicevoorzitter voor welvaart en industriële strategie, vat het als volgt samen:
🗣️"Het jaarverslag over de eengemaakte markt en het concurrentievermogen bevestigt dat de eengemaakte markt niet alleen onze belangrijkste bron van welvaart is, maar ook een centrale pijler van de macht van Europa in de huidige geopolitieke context. We hebben al een aantal acties doorgevoerd om de uitdagingen waar we voor staan aan te pakken en het potentieel van de eengemaakte markt ten volle aan te boren. Nu moeten de EU en haar lidstaten doortastend optreden tegen de “verschrikkelijke tien” en de strategie voor de eengemaakte markt uitrollen, zodat onze burgers en bedrijven er de vruchten van kunnen plukken.
Het Scoreboard van de Europese Commissie volgt hoe lidstaten de regels van de interne markt in de praktijk uitvoeren. Voor België blijkt het beeld overwegend positief, met enkele aandachtspunten.
🔸 Implementatie van EU‑regelgeving
België zet de meeste EU-richtlijnen op tijd om in nationale wetgeving. Grote achterstanden zijn zeldzaam en kleine vertragingen worden meestal vlot afgehandeld.
🔸 Inbreukprocedures
Er lopen 33 EU-dossiers over niet volledig nageleefde regels, iets boven het EU-gemiddelde. Procedures verlopen over het algemeen vlot, maar het volledig uitvoeren van rechterlijke uitspraken duurt soms langer. Problemen doen zich vooral voor bij werk & vaardigheden en belastingen.
🔸 Interne Markt Informatiesysteem (IMI)
Via het IMI kunnen landen elkaar snel informatie vragen en geven over de werking van de interne markt. België accepteert iets minder snel nieuwe verzoeken, maar eenmaal geaccepteerd worden ze meestal op tijd en volgens afspraak beantwoord.
🔸Technische Regelgeving Informatiesysteem(TRIS)
Via TRIS kunnen EU-lidstaten elkaar op de hoogte brengen van nieuwe of aangepaste technische regels die van toepassing zijn op producten of diensten. België meldt vooral veranderingen in farmaceutica en cosmetica, milieu en landbouw/voeding. Minder meldingen zijn er in bouw, transport, chemie, telecom en andere goederen.
🔸 SOLVIT
België handelt de meeste klachten van burgers en bedrijven over verkeerd toegepaste EU-regels snel af. Ruim 94% van de zaken wordt opgelost. Als coördinerend land ligt het oplossingspercentage op 85%, net onder het streefdoel van 90%. Problemen gaan vooral over sociale zekerheid, vrij verkeer van personen en voertuigen, beroepskwalificaties, onderwijs en belastingen.
🔸 Responsieve overheid en administratieve lasten
Bedrijven vinden regelgeving gemiddeld niet te ingewikkeld (score 4,5 op 7). Digitalisering van grensoverschrijdende procedures blijft wel beperkt. Overheidsbetalingen lopen gemiddeld 17 dagen vertraging op. Ongeveer de helft van de bedrijven ziet regelgeving als een belemmering voor investeringen, iets lager dan het EU-gemiddelde.
🔸 Toegang tot overheidsopdrachten
Bijna alle opdrachten worden uitgeschreven en weinig gaan naar één bieder. Via het Europese platform TED wordt 7,6% van het BBP aan opdrachten gepubliceerd. Kleine en middelgrote bedrijven profiteren goed: 87% van de contracten gaat naar hen. Beslissingen duren gemiddeld 91 dagen, iets langer dan het EU-gemiddelde.
🔸 Toegang tot diensten
Sommige beroepen zoals architecten, advocaten en makelaars zijn strenger gereguleerd, andere sectoren zoals burgerlijk ingenieurs of gidsen kennen meer vrijheid. Postdiensten zijn betrouwbaar, met bijna 95% van de prioriteitsbrieven binnen België op tijd bezorgd.
🔸 Toegang tot financiering
Belgische bedrijven hebben iets makkelijker toegang tot publieke steun dan gemiddeld in de EU. Facturen tussen bedrijven worden iets trager betaald. Durfkapitaal blijft beperkt: Belgische start-ups en snelgroeiende bedrijven trekken nog weinig private investeringen aan.
▶ Commissiecommunicatie - Jaarverslag 2026
▶ De bijlage bij het jaarverslag behandelt drie kernonderwerpen:
1 - Overzicht van de KPI’s en de langetermijntrends
2 - Voortgangsrapport bij de uitvoering van beleidsmaatregelen onder het EU-competitiviteitskompas, de Clean Industrial Deal en de strategie interne markt
3 - Overzicht van de weerbaarheidsmaatregelen van geselecteerde wereldspelers
▶ Scorebord van de eengemaakte markt en het concurrentievermogen
