28 september 2026 - door Kaatje Gevaert
September bracht opnieuw beweging in de onderhandelingen over het Meerjarig Financieel Kader (MFK) 2028-2034. De lidstaten legden hun prioriteiten verder op tafel, maar de discussies tonen vooral dat er nog belangrijke knopen moeten worden doorgehakt. De volgende belangrijke stap volgt in oktober, wanneer een herziene Negotiating Box wordt verwacht. Die moet de mogelijke compromissen verder afbakenen en de onderhandelingen geleidelijk naar een meer politieke fase brengen.
Kort samengevat:
De lidstaten blijven verdeeld over de omvang van de toekomstige EU-begroting.
Ook over de financiering van de begroting en nieuwe Europese eigen middelen is nog geen akkoord.
In oktober wordt een nieuwe onderhandelingsbox verwacht, met als ambitie om tegen eind 2026 een akkoord tussen de lidstaten te bereiken.
Op 29 oktober organiseert VLEVA een webinar over het MFK 2028-2034, waarin we de stand van zaken en de mogelijke gevolgen voor Vlaamse organisaties verder toelichten.
Op 22 september bespraken de ministers van Europese Zaken het MFK tijdens de Raad Algemene Zaken. Het debat maakte duidelijk dat de belangrijkste tegenstellingen tussen de lidstaten nog niet zijn weggewerkt.
Een groep van zes landen – Duitsland, Oostenrijk, Denemarken, Finland, Nederland en Zweden – vraagt aanzienlijke besparingen ten opzichte van het Commissievoorstel. Daartegenover staan de zogenoemde Friends of Cohesion, die een ambitieuzere Europese begroting verdedigen.
Voor veel lidstaten blijven het cohesiebeleid en het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) belangrijke prioriteiten. Tegelijk klinkt de vraag om meer middelen te voorzien voor concurrentievermogen, onderzoek en innovatie, onder meer via het toekomstige European Competitiveness Fund en Horizon Europe.
Voor verschillende noordelijke en oostelijke lidstaten zijn daarnaast defensie, veiligheid, militaire mobiliteit en steun aan Oekraïne belangrijke aandachtspunten.
De discussie draait dus niet alleen om hoeveel Europa vanaf 2028 moet uitgeven, maar ook om welke prioriteiten voorrang krijgen binnen de beschikbare middelen.
Minstens even moeilijk is de discussie over de inkomstenzijde van het MFK. De Commissie stelt verschillende nieuwe eigen middelen voor om de Europese begroting te financieren en de afhankelijkheid van rechtstreekse nationale bijdragen te beperken.
Voor inkomsten uit het Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM) en e-waste bestaat bij verschillende lidstaten relatief veel bereidheid om verder te onderhandelen. Andere voorstellen liggen gevoeliger. Vooral een bijdrage op basis van het Europese emissiehandelssysteem ETS en een eigen middel gekoppeld aan tabaksaccijnzen stuiten bij verschillende landen op bezwaren.
Ook over hogere nationale bijdragen op basis van het bruto nationaal inkomen (BNI) lopen de standpunten uiteen. Sommige lidstaten beschouwen dit als een eenvoudigere en transparantere manier om de begroting te financieren, terwijl andere landen liever sterker inzetten op nieuwe Europese eigen middelen.
België legt in de MFK-onderhandelingen de nadruk op concurrentievermogen, onderzoek en innovatie. Daarbij schuift ons land specifiek Horizon Europe, AgoraEU en Erasmus+ naar voren en benadrukt het dat Europese financieringsinstrumenten voldoende toegankelijk moeten blijven.
Ook de financiering van de toekomstige EU-begroting is voor België een belangrijk aandachtspunt. Ons land behoort tot de lidstaten die pleiten voor een ambitieuzer pakket aan nieuwe Europese eigen middelen, om de begroting minder afhankelijk te maken van nationale bijdragen. Over een mogelijke verhoging van de Belgische BNI-bijdrage sprak België zich tijdens het debat van 22 september niet rechtstreeks uit. Wel wees het op de mogelijke impact van de voorgestelde veranderingen op de Belgische begroting.
Tot slot vraagt België, samen met Nederland, om de vergoeding die lidstaten ontvangen voor de inning van douanerechten op 25% te behouden.
Niet alleen de lidstaten werken verder aan het nieuwe MFK. Ook in het Europees Parlement lopen de werkzaamheden rond verschillende onderdelen van het toekomstige begrotingskader.
Zo dreigt de behandeling van de toekomstige Performance Regulation vertraging op te lopen. Die verordening moet horizontale principes en doelstellingen vastleggen voor de besteding van Europese middelen vanaf 2028. Discussies over onder meer het milieubeginsel do no significant harm bemoeilijken momenteel de werkzaamheden. Daardoor zou de positie van het Parlement mogelijk pas begin 2027 definitief worden.
Ook over afzonderlijke programma's wordt ondertussen verder onderhandeld. Zo nam het Parlement in september zijn positie in over het toekomstige Single Market and Customs Programme en lopen in de Raad de onderhandelingen over onder meer het European Competitiveness Fund.
De volgende belangrijke stap komt er snel. Het Ierse voorzitterschap wil vóór de Raad Algemene Zaken en Europese Raad van oktober een herziene Negotiating Box voorstellen.
Die onderhandelingsbox moet de verschillende opties en mogelijke compromissen verder afbakenen en vormt daarmee een belangrijke opstap naar de politieke onderhandelingen tussen de lidstaten.
De ambitie blijft om tegen eind 2026 een akkoord tussen de lidstaten te bereiken. Dat moet voldoende tijd laten om de verschillende wetgevende teksten in 2027 af te ronden, zodat de nieuwe Europese financieringsprogramma's vanaf 1 januari 2028 van start kunnen gaan. Of die timing haalbaar is, zal de komende maanden moeten blijken.
Voor potentiële begunstigden is vooral belangrijk dat de definitieve budgetten en voorwaarden van de toekomstige Europese programma's nog niet vastliggen. De onderhandelingen kunnen nog gevolgen hebben voor zowel de omvang van programma's als hun prioriteiten en toegankelijkheid.
Wel worden de grote lijnen steeds duidelijker. Thema's zoals concurrentievermogen, onderzoek en innovatie, defensie en veiligheid krijgen een prominente plaats, terwijl tegelijk stevig wordt onderhandeld over de toekomst van bestaande Europese beleidsdomeinen en programma's.
Wil je weten wat de recentste ontwikkelingen in de MFK-onderhandelingen betekenen en welke gevolgen ze kunnen hebben voor Europese financiering en Vlaamse organisaties? Op 29 oktober organiseert VLEVA een webinar over het MFK 2028-2034.
Tijdens het webinar nemen we de stand van zaken van de onderhandelingen onder de loep en kijken we vooruit naar de volgende stappen richting de Europese begroting vanaf 2028.
Alle info over dit webinar, vind je hier.
