21 september 2026 - door Hazel Tyssen
Op 15 september publiceerde de Europese Commissie het pakket eerlijke arbeidsmobiliteit. Daarmee wil ze het makkelijker maken om over de grens te werken, personeel uit andere EU-landen aan te werven en sociale rechten en kwalificaties mee te nemen.
De mededeling focust op drie onderdelen en wordt ondersteund door vijf wetgevende voorstellen:
1️⃣ Digitale documenten over de grenzen heen
→ Voorstel voor een verordening tot oprichting van een European Social Security Pass (ESSPASS)
2️⃣ Vaardigheden en kwalificaties over de grenzen heen
→ Voorstel voor een wet inzake de overdraagbaarheid van vaardigheden
→ Voorstel tot herziening van de richtlijn beroepskwalificaties
→ Voorstel voor een richtlijn over de erkenning van kwalificaties van onderdanen van derde landen
3️⃣ Meer slagkracht voor de Europese Arbeidsautoriteit
→ Voorstel voor een herziening van de verordening tot oprichting van de European Labour Authority (ELA)
👉 VLEVA zet de belangrijkste wijzigingen op een rij.
📅 Niet te missen: schrijf je binnenkort in voor ons VLEVA-webinar op 14 oktober 2026!
In 2024 woonden of werkten ongeveer 14 miljoen Europeanen in een andere EU-lidstaat. Toch blijven er heel wat drempels voor wie over de grens wil werken of personeel uit een andere lidstaat wil aanwerven. Sociale zekerheidsrechten zijn niet altijd eenvoudig aantoonbaar, kwalificaties worden niet overal even vlot erkend en grensoverschrijdende controles verlopen niet altijd even soepel.
Met het pakket eerlijke arbeidsmobiliteit wil de Europese Commissie die drempels wegnemen.
🗣️ Commissievoorzitter Von der Leyen vat de ambitie als volgt samen: “De eengemaakte markt moet ook een echte markt van vaardigheden worden, met meer kansen voor werknemers en bedrijven. En dat is de opzet van dit pakket: twee van de tien verschrikkelijke belemmeringen aanpakken, het talent in Europa optimaal benutten en talent van buitenaf aantrekken.”
Arbeidsmobiliteit is volgens de Commissie dan ook meer dan een fundamentele vrijheid. Het helpt om talent en vaardigheden beter te laten circuleren en draagt zo bij aan de concurrentiekracht en veerkracht van de EU.
Wie in een andere EU-lidstaat gaat werken, krijgt vandaag nog regelmatig te maken met papierwerk en omslachtige procedures om sociale rechten aan te tonen. De Europese socialezekerheidspas (ESSPASS) moet daar verandering in brengen.
Werknemers zullen socialezekerheidsdocumenten zoals het A1-formulier en de Europese ziekteverzekeringskaart digitaal kunnen aanvragen, ontvangen, opslaan en delen via de Europese digitale identiteitsportemonnee. Overheden kunnen de documenten vervolgens onmiddellijk en veilig verifiëren. De Europese ziekteverzekeringskaart moet bovendien binnen maximaal 24 uur worden afgegeven.
Ook voor werkgevers moet het eenvoudiger worden om aan de regels voor gedetacheerde werknemers te voldoen. De Commissie wil de procedures voor het A1-formulier stroomlijnen en beter afstemmen op de digitale aangifte van detacheringen. Zo moeten werkgevers gegevens minder vaak opnieuw aanleveren.
⏳De invoering gebeurt gefaseerd. Een jaar na de inwerkingtreding van de verordening wordt het A1-formulier gedigitaliseerd. Na drie jaar volgen de Europese ziekteverzekeringskaart en andere socialezekerheidsdocumenten. Papieren documenten en alternatieve kanalen blijven beschikbaar.
🖇 Naar het voorstel en de factsheet
Ook relevant
Socialezekerheidsregels worden verder gemoderniseerd. De Commissie wil in 2027 een voorstel presenteren om de EU-regels verder te vereenvoudigen.
De ELA test een remuneration calculator waarmee werkgevers de vergoeding van gedetacheerde werknemers kunnen berekenen. De eerste gebruikers krijgen naar verwachting vanaf 2027 toegang.
Een Europese pensioenopvolgingsdienst moet nationale systemen verbinden, zodat mobiele werknemers hun pensioenrechten in verschillende lidstaten in één overzicht kunnen bekijken. Tegen 2029 zouden vijf tot zeven nationale systemen gekoppeld moeten zijn.
Een diploma of beroepskwalificatie uit een andere lidstaat is vandaag niet altijd eenvoudig te begrijpen, te vergelijken of te erkennen. De Commissie wil daarom kwalificaties digitaliseren, beter vergelijkbaar maken en erkenningsprocedures vereenvoudigen.
Nieuwe en recente kwalificaties krijgen een gestandaardiseerd digitaal formaat en kunnen via de Europese digitale identiteitsportemonnee worden gedeeld. Zo wordt het makkelijker om hun authenticiteit te controleren. Het gaat om kwalificaties van het middelbaar onderwijs tot het doctoraat.
Kwalificaties die in de tien jaar vóór de inwerkingtreding zijn uitgereikt, moeten op verzoek binnen twee weken digitaal beschikbaar kunnen worden gemaakt.
Een nieuwe EU-tool binnen Europass moet werkgevers en werknemers bovendien helpen om kwalificaties uit verschillende lidstaten gratis te vergelijken.
Belangrijk: digitalisering verandert niets aan de waarde van een kwalificatie. Of een kwalificatie toegang geeft tot een gereglementeerd beroep, blijft een beslissing van de nationale bevoegde autoriteiten.
⏳ Drie jaar na de inwerkingtreding moeten digitale kwalificaties beschikbaar komen via de EU-portemonnee voor digitale identiteit.
🖇 Naar het voorstel en de factsheet
Voor gereglementeerde beroepen, zoals artsen, verpleegkundigen, ingenieurs en leerkrachten, komt er een verplichte digitale procedure voor grensoverschrijdende erkenning.
De Commissie wil de procedure sneller en eenvoudiger maken: de behandeling zou volgens het voorstel kunnen worden teruggebracht van drie maanden naar vijf weken. Er zijn ook minder documenten en gecertificeerde vertalingen nodig.
De herziene richtlijn geldt ook voor EU-burgers die hun beroepskwalificatie buiten de EU behaalden.
Daarnaast wil de Commissie met gemeenschappelijke opleidingskaders de automatische erkenning uitbreiden naar meer gereglementeerde beroepen. Fysiotherapeuten zijn het eerste voorbeeld. Voor een aantal andere beroepen, waaronder ingenieurs, elektriciens, verpleegkundigen en kinderopvangberoepen, wordt onderzocht of zo'n gemeenschappelijk kader mogelijk is.
⏳ Drie jaar na de inwerkingtreding moeten de snellere en veiligere erkenningsprocedures van toepassing worden. Het gemeenschappelijk opleidingskader voor fysiotherapeuten kan na de toetsingsperiode voor de Raad en het Europees Parlement, van maximaal vier maanden, in werking treden.
Ook voor kwalificaties van niet EU-burgers, komen er gemeenschappelijke normen. Vandaag kunnen erkenningsprocedures ongeveer 14 maanden duren. De Commissie wil dat terugbrengen tot maximaal vier maanden en dubbele stappen en kosten zoveel mogelijk schrappen.
Voor bepaalde gereglementeerde beroepen kan onder voorwaarden automatische erkenning mogelijk worden. Dat kan alleen voor vooraf goedgekeurde opleidingen die voldoen aan EU-brede minimum- en kwaliteitsnormen.
De lidstaten behouden de controle over toegang tot hun grondgebied, taalvereisten, registratie en beroepsuitoefening. De Commissie wil daarnaast ondersteuning bieden om de echtheid van buitenlandse kwalificaties te controleren.
⏳ Twee jaar na de inwerkingtreding moeten eenvoudigere procedures van toepassing zijn
De Europese Arbeidsautoriteit (ELA) krijgt een sterker mandaat om de toepassing en handhaving van de Europese regels rond arbeidsmobiliteit te ondersteunen.
De ELA zal beter in staat zijn om risicoanalyses voor inspecties uit te voeren. Zo kunnen nationale inspectiediensten gerichter grensoverschrijdende controles uitvoeren. Ook de samenwerking tussen nationale inspectiediensten wordt versterkt.
Het mandaat wordt uitgebreid naar onderdanen van derde landen die in de EU werken. Zo kan de ELA beter helpen bij het aanpakken van zwartwerk, onderbetaling en uitbuiting.
Ook grensoverschrijdende geschillen moeten sneller kunnen worden opgelost dankzij een vereenvoudigde bemiddelingsprocedure.
De ELA wordt daarmee geen Europese arbeidsinspectie. Gezamenlijke en gecoördineerde inspecties blijven vrijwillig: de lidstaten beslissen zelf of ze eraan deelnemen.
⏳ Zodra het herziene mandaat is goedgekeurd, kan de ELA aan de slag met de wijzigingen.
🖇 Naar het voorstel en de factsheet
Ook relevant
EURES, het Europese netwerk voor arbeidsbemiddeling, wordt hervormd. Het netwerk moet beter worden verbonden met andere Europese instrumenten, zoals Europass, de EU Talent Pool en ESCO.
In het kader van het toekomstige initiatief voor kwaliteitsvolle banen onderzoekt de Commissie daarnaast maatregelen rond onderaanneming.
Daarnaast komt er betere toegang tot informatie over rechten en plichten, onder meer via subsidies aan organisaties die werknemers en werkgevers ondersteunen bij grensoverschrijdende arbeid.
De verschillende wetgevende voorstellen moeten nu door het Europees Parlement en de Raad worden behandeld om tot een politiek akkoord te komen. Na goedkeuring en inwerkingtreding volgen de maatregelen gefaseerd.
