02 april 2026 - door Paula Verschaeve
Op 1 april kondigde de Europese Commissie een eerste concrete maatregel aan om het Europees emissiehandelssysteem (ETS, Emissions Trading System) te versterken. Het ETS staat opnieuw in de kijker sinds de Europese industrietop in Antwerpen.
De Commissie wil de marktstabiliteitsreserve van het ETS aanpassen. Die reserve regelt het aantal uitstootrechten op de markt. Met de aanpassing wil de Commissie de markt stabieler en beter voorspelbaar maken. Zo wil ze plotse prijsstijgingen beperken en bedrijven meer zekerheid geven.
🚩 De maatregel komt op een moment waarop de industrie meer ademruimte vraagt. De stijgende energieprijzen, onder meer door de oorlog in het Midden-Oosten, zetten bedrijven onder druk.
-Background.jpg)
Het Europees emissiehandelssysteem (ETS) voor de zware industrie bestaat al meer dan twintig jaar en vormt een hoeksteen van het Europees klimaatbeleid. Energie-intensieve bedrijven moeten emissierechten kopen voor hun uitstoot van broeikasgassen. Het aantal beschikbare rechten daalt elk jaar, net als het aantal gratis rechten. Zo zet de EU bedrijven aan om hun productieprocessen te verduurzamen.
Sinds 2018 is de marktstabiliteitsreserve (MSR) gekoppeld aan het ETS. Die reserve moet het grote overschot aan emissierechten wegwerken en het systeem beter bestand maken tegen schommelingen in vraag en aanbod.
De EU heeft de MSR de voorbije jaren stapsgewijs versterkt om het ETS stabieler te maken. Sinds 2023 worden overtollige emissierechten in de reserve automatisch ongeldig. Vanaf 2024 geldt een vaste drempel van 400 miljoen rechten. Dat maakt het systeem voorspelbaarder: aan het begin van elk jaar wordt het aantal rechten in de reserve beperkt tot 400 miljoen. Ligt dat aantal hoger, dan worden de extra rechten geschrapt.
De Commissie volgt de werking van de reserve continu op en stuurt bij waar nodig. Uit die evaluatie blijkt dat de MSR goed werkt: ze helpt het overschot weg te werken en het marktevenwicht te herstellen. Tegelijk is verdere modernisering nodig om het systeem doeltreffend, flexibel en responsief te houden.
💡 Met de voorgestelde aanpassing van de MSR speelt de Commissie daarop in. Ze wil het automatisch ongeldig maken van emissierechten boven de drempel van 400 miljoen stopzetten. Die rechten blijven voortaan in de reserve in plaats van te worden geschrapt.
Zo versterkt de MSR haar rol als buffer. Het systeem kan beter inspelen op toekomstige marktontwikkelingen, zoals schaarste of sterke prijsschommelingen, terwijl het regelgestuurde karakter behouden blijft.
Het voorstel om het besluit over de marktstabiliteitsreserve (MSR) te wijzigen ligt nu bij het Europees Parlement en de Raad. De Commissie vraagt om het voorstel zo snel mogelijk goed te keuren.
Tegen de zomer volgt een bredere hervorming van het ETS, zoals aangekondigd door Commissievoorzitter Ursula von der Leyen tijdens de Europese top in maart. De Commissie heeft haar plannen daarvoor nog niet bekendgemaakt, hoewel meerdere lidstaten daar al om vragen.
De standpunten lopen uiteen. Landen zoals Frankrijk en Duitsland pleiten voor gerichte, technische aanpassingen om het systeem flexibeler te maken. Andere lidstaten, zoals Italië en Polen, willen verdergaande wijzigingen.
“Het is nu belangrijk om door te zetten en extra aanpassingen door te voeren, zoals een minder drastische afbouw van de gratis uitstootrechten en een meer strategische inzet van ETS-inkomsten voor klimaatvriendelijke productietechnieken”, zei directeur energie en klimaat Saartje Swinnen. Volgens haar kunnen enkel zulke bijsturingen vermijden dat de marge voor industriële investeringen in Europa verder wegsmelt.
Persbericht van de Europese Commissie
De volledige tekst van het Commissievoorstel (zie bijlage)
.png)
.png)
