02 april 2026 - door Paula Verschaeve
De Europese energieministers kwamen op 31 maart samen in een informele videoconferentie naar aanleiding van het conflict in het Midden-Oosten. Nu het conflict al meer dan een maand duurt, nemen de zorgen over energieprijzen en bevoorradingszekerheid toe. De ministers benadrukken de nood aan een gecoördineerde Europese aanpak.
Als de oorlog aansleept, zal die een last leggen op de Europese economie “zo zwaar als wat we recent hebben ervaren tijdens de Covid-pandemie of bij het begin van de oorlog in Oekraïne.” - Duitse bondskanselier Friedrich Merz
-Background.jpg)
De ministers stellen dat de energievoorziening in de EU voorlopig verzekerd blijft. Tegelijk zorgt de geopolitieke situatie voor sterke prijsstijgingen. Sinds het begin van het conflict stegen de prijzen met ongeveer 70% voor gas en 50% voor olie.
Ook de Europese Commissie waarschuwt dat de situatie niet snel zal normaliseren. Volgens EU-commissaris voor energie Dan Jørgensen kan de verstoring van de energiehandellangdurig aanhouden, onder meer door schade aan energie-infrastructuur en problemen met transport via de Straat van Hormuz.
De ministers en de Commissie zijn het erover eens dat een gezamenlijke aanpak nodig is om de impact van hoge energieprijzen te beperken, vooral voor kwetsbare huishoudens en bedrijven. Ze willen versnipperde nationale maatregelen vermijden en pleiten voor een gecoördineerde Europese aanpak.
De Commissie roept lidstaten op om maatregelen te coördineren om de oliebevoorrading te garanderen. Ze sluit bijkomende EU-maatregelen niet uit en werkt aan een “toolbox” met mogelijke acties, geïnspireerd op de energiecrisis van 2022, zoals een gecoördineerde vermindering van de vraag.
Tegelijk benadrukt de Commissie dat de huidige situatie verschilt van eerdere crises, met een bredere impact op verschillende energieproducten en een grotere afhankelijkheid van internationale markten.
Op korte termijn ligt de focus op het verminderen van de vraag naar olie, vooral in de transportsector. De Commissie verwijst naar het tienpuntenplan van het Internationaal Energieagentschap (IEA), dat onder meer telewerken, een verlaging van de maximumsnelheid op snelwegen met minstens 10 kilometer per uur, autodelen en een sterker gebruik van openbaar vervoer bevat.
De EU draagt ook bij aan de vrijgave van 400 miljoen vaten olie uit strategische reserves, waarvan 20% afkomstig is uit de EU.
Daarnaast vraagt de Commissie de lidstaten om:
het vrije verkeer van brandstoffen te garanderen
geen maatregelen te nemen die het brandstofverbruik verhogen
niet-dringend onderhoud aan raffinaderijen uit te stellen
alternatieven zoals biobrandstoffen te stimuleren
De ministers benadrukken ook het belang van energiebesparing en een goede voorbereiding op de winter 2026-2027. Vroegtijdige gasopslag moet helpen om prijsstijgingen en marktschommelingen te beperken.
Tot slot blijft de Commissie de situatie opvolgen en werkt ze aan bijkomende maatregelen, onder meer rond gasopslag, etikettering en marktregels, in samenwerking met lidstaten en stakeholders.
“Niemand weet hoe lang de crisis zal duren, maar ik denk dat het heel belangrijk is te onderstrepen dat ze niet kort zal zijn. Want zelfs als er morgen vrede zou zijn, zullen er nog steeds gevolgen zijn, omdat de energie-infrastructuur in de regio is en voortdurend wordt vernietigd door de oorlog.” - EU-commissaris voor energie Dan Jørgensen
De oorlog in het Midden-Oosten heeft ook gevolgen voor Vlaanderen.
De impact is al zichtbaar via stijgende prijzen voor olie, gas en brandstoffen. Dit vertaalt zich in hogere kosten voor gezinnen en bedrijven, onder meer voor verwarming, transport en productie. Tegelijk waarschuwen experts dat tekorten op korte termijn mogelijk zijn, omdat Europa over beperkte buffers beschikt.
Vooral energie-intensieve sectoren in Vlaanderen, zoals chemie en industrie, staan onder druk. Hogere energie- en grondstofprijzen werken door in de hele keten, met gevolgen voor onder meer landbouw en voeding. Ook transport en luchtvaart worden duurder, wat leidt tot hogere logistieke kosten en ticketprijzen.
De stijgende kosten kunnen opnieuw inflatie aanwakkeren en de economische groei afremmen. Europese instellingen waarschuwen voor een scenario van lage groei in combinatie met hoge prijzen. Daarnaast zet de crisis ook de overheidsfinanciën onder druk, door hogere rente en beperkte budgettaire ruimte.
De gevolgen kunnen zich al binnen enkele weken laten voelen. Zelfs bij een snelle de-escalatie zullen de effecten nog geruime tijd aanhouden.
Op 19 mei komt de Commissie met een tweede Europees energiepakket, met focus op energiezekerheid, elektrificatie, verwarming en koeling.
Op 27 mei volgt een strategische routekaart voor digitalisering en AI in de energiesector.
Let op: beide data zijn onder voorbehoud.
