16 december 2025 - door Paula Verschaeve
Elk jaar legt de Europese Commissie haar plannen vast in een werkprogramma. Daarin staan de belangrijkste nieuwe beleids- en wetgevingsinitiatieven voor het komende jaar. Voor 2026 krijgt dat programma de titel “Het onafhankelijkheidsmoment van Europa”. De focus ligt op competitiviteit, vereenvoudiging, schone en digitale innovatie, ons unieke sociale model en veiligheid. Maar wat betekenen die plannen concreet voor het bedrijfsleven in 2026?
VLEVA maakte voor de wintereditie van Voka Metropolitan een helder overzicht van toekomstige Europese initiatieven die het bedrijfsleven rechtstreeks raken.
De Commissie kondigt 47 nieuwe wetgevende initiatieven aan, waarvan 25 gericht zijn op vereenvoudiging. Ze wil niet alleen nieuwe plannen lanceren, maar ook bestaande voorstellen bijsturen. 25 voorstellen zouden van tafel gehaald worden. 20 bestaande Europese wetten krijgen een grondige evaluatie of zogenaamde “fitness check”. Samen moeten ze bijdragen aan een aantal overkoepelende Europese beleidsdoelen. Verschillende daarvan zijn rechtstreeks relevant voor ondernemers: concurrentievermogen, onderzoek en innovatie, circulaire economie, eengemaakte markt, energie en klimaat, kapitaalmarkt, vaardigheden en eerlijke arbeidsmobiliteit.
Net als in het werkprogramma voor 2025 blijft de Commissie ook in 2026 inzetten op eenvoudigere en beter uitvoerbare EU-regels. Ze blijft daarbij vasthouden aan haar ambitie om de administratieve lasten voor bedrijven met 25% te verlagen, en zelfs met 35% voor kmo’s. Met de reeds voorgelegde omnibus- en vereenvoudigingsvoorstellen wil de Commissie bedrijven jaarlijks meer dan 8,6 miljard euro aan kosten besparen. Zo wil ze de concurrentiekracht van de Europese industrie versterken. In 2026 volgt een nieuwe reeks maatregelen en omnibuspakketten om die vereenvoudiging verder door te trekken - onder meer in de autosector, en in het beleid rond milieu, belastingen en energieproducten. Op die manier wil de Commissie concreet tegemoetkomen aan enkele belangrijke bezorgdheden van het bedrijfsleven.
In haar programma bevestigt de Commissie haar toekomstige Europese innovatiewet en een 28e regeling. Die voorstellen moeten het voor innovatieve bedrijven, start-ups en scale-ups en kmo’s eenvoudiger maken om zaken te doen en financiering te vinden binnen Europa.
Om de toekomst van schone technologie in Europa te verzekeren, wil de Commissie tegen de zomer van 2026 nieuwe wetgeving voorstellen over de circulaire economie. Die wet moet zorgen voor meer vraag en aanbod van secundaire grondstoffen - ook van kritieke grondstoffen - en voor een goed werkende Europese markt voor afval en gerecycleerde materialen.
Daarnaast werkt de Commissie aan wetgeving over geavanceerde materialen en aan de oprichting van een EU-centrum voor kritieke grondstoffen. Beide initiatieven moeten Europa minder afhankelijk maken van landen buiten de EU.
Ook de herziening van de EU-regels voor overheidsopdrachten past in dat kader. Ze moet de strategische autonomie van Europa versterken door publieke investeringen efficiënter te maken, “Made in Europe”-criteria in te voeren voor strategische sectoren en overheden aan te moedigen om via aanbestedingen innovatie, duurzaamheid en sociale doelstellingen te stimuleren.
De bescherming van goede jobs krijgt een prominente plaats in het werkprogramma. In december 2025 stelt de Commissie haar plan voor kwalitatieve banen voor. Een concreet wetsvoorstel over hoogwaardige jobs volgt naar verwachting tegen eind 2026. Samen met het pakket voor eerlijke arbeidsmobiliteit en het onderwijspakket moet dit leiden tot meer kwalitatieve jobs binnen een sterke en groeiende Europese economie.
Tegen de zomer van 2026 mogen ondernemers ook nog drie Europese initiatieven rond productwetgeving verwachten:
een nieuw wetgevingskader voor producten, met een digitaal productpaspoort (DDP) en meer aandacht voor duurzaamheid
een herziening van de regels over markttoezicht en productconformiteit
en een update van de wet over Europese normalisatie.
Samen moeten ze zorgen voor meer transparantie, veiligheid en duurzaamheid van producten - en ondernemers beter wapenen voor de toekomst.
