28 juli 2026 - door Hazel Tyssen
🗣️ “De Europese pijler van sociale rechten is ons kompas dat de koers aangeeft voor een sterker sociaal Europa dat onze burgers beschermt, mondiger maakt en ondersteunt.” - Commissievoorzitter Von der Leyen
Bijna tien jaar na de lancering van de Europese pijler voor sociale rechten maakt de Commissie de balans op. In een nieuwe mededeling van 22 juli 2026 bevestigt ze haar engagement voor een sterk sociaal Europa, evalueert ze de geboekte vooruitgang en kondigt ze nieuwe initiatieven aan om de sociale uitdagingen van de komende jaren aan te pakken.
Op zoek naar een samenvatting? VLEVA zet de belangrijkste zaken op een rij.
De Europese pijler voor sociale rechten vormt sinds 2017 het kompas voor het Europese sociale beleid. De twintig beginselen van de pijler moeten de sociale rechten versterken en de levens- en arbeidsomstandigheden in de Europese Unie verbeteren.
Met het Actieplan van Porto uit 2021 werden deze beginselen vertaald in 75 concrete acties en drie ambitieuze doelstellingen tegen 2030:
minstens 78% van de 20- tot 64-jarigen aan het werk;
minstens 60% van de volwassenen neemt jaarlijks deel aan opleiding;
15 miljoen minder mensen lopen risico op armoede of sociale uitsluiting.
👉 Lees hier meer over de beginselen en het actieplan van de Europese pijler voor sociale rechten
Bijna tien jaar na de lancering van de pijler maakt de Commissie de balans op. De algemene conclusie: de Europese Unie boekt vooruitgang, maar het tempo verschilt sterk tussen de doelstellingen en de lidstaten. Volgens de Commissie blijven de ambities voor 2030 haalbaar, al zijn bijkomende inspanningen nodig om de uitvoering van de sociale pijler te versnellen.
De stand van zaken voor de drie 2030-doelstellingen:
Werkgelegenheid: met een werkgelegenheidsgraad van 76,1% in 2025 ligt de EU op schema om de doelstelling van 78% tegen 2030 te halen. Wel blijven er aanzienlijke verschillen bestaan, onder meer voor personen met een handicap en de Roma-gemeenschap.
Levenslang leren: hier is extra inspanning nodig. In 2022 nam 39,5% van de volwassenen deel aan opleiding, nog ver verwijderd van de doelstelling van 60%.
Armoedebestrijding: tussen 2019 en 2025 daalde het aantal mensen dat risico loopt op armoede of sociale uitsluiting met ongeveer 3,5 miljoen. Dat is een duidelijke vooruitgang, maar nog ver verwijderd van de beoogde daling met 15 miljoen personen.
Daarnaast publiceert de Commissie een afzonderlijk Staff Working Document met 1) de voortgang op de subdoelstellingen én 2) een evaluatie van de uitvoering van het Actieplan van Porto.
Sinds de goedkeuring van het Actieplan van Porto in 2021 is de context waarin het Europese sociale en werkgelegenheidsbeleid wordt gevoerd grondig veranderd. De Commissie ziet de Europese pijler daarom ook als een instrument om Europa weerbaarder te maken in tijden van crisis en beter voorbereid op structurele veranderingen, zoals de demografische evolutie, de digitale en groene transitie en de toenemende geopolitieke spanningen.
De Commissie identificeert drie nieuwe prioriteiten met acties die de bestaande initiatieven in het actieplan van 2021 aanvullen
De stijgende kosten voor wonen, voeding, energie, vervoer en andere essentiële goederen en diensten hebben een steeds grotere impact op de levensstandaard, sociale inclusie en economische zekerheid van Europese burgers.
Hoe aanpakken?
🔸 Wet betaalbare huisvesting (Q3 2026) • vereenvoudigingspakket voor huisvesting (2027) • studie naar ongelijkheid en discriminatie op de woningmarkt (2026)
🔸 Een studie naar de betaalbaarheid van voeding (2026), aangevuld met een proefproject rond toegang tot voeding
🔸 Voorstel voor een wet kwaliteitsvolle banen (Q4 2026) • een eerste consultatie van de Europese sociale partners over een mogelijke Europese aanpak voor de activering van personen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt (gelanceerd) • consultatie over een nieuwe Europese doelstelling voor kwaliteitsvolle jobs na 2030 (tbc) • monitoringsverslag over de richtlijn inzake toereikende minimumlonen (gepubliceerd) • evaluatie van het Europese netwerk van openbare diensten voor arbeidsvoorziening
🔸 een European Care Deal (2027) om de beschikbaarheid en toegankelijkheid van zorgdiensten te verbeteren, informele mantelzorgers te ondersteunen en bijkomende werkgelegenheid in de zorgsector te creëren
🔸 Nieuwe indicatoren om betaalbaarheid en armoede nauwkeuriger in kaart te brengen (tbc)
Artificiële intelligentie biedt enorme kansen voor innovatie en productiviteit, maar verandert tegelijk fundamenteel hoe we werken. De Commissie wil ervoor zorgen dat deze digitale transitie mensgericht verloopt en de Europese waarden en grondrechten respecteert.
Hoe aanpakken?
🔸 Oprichting van een High-Level Expert Group (tbc) die de impact van AI op de arbeidsmarkt in kaart brengt, langetermijnscenario's uitwerkt en instrumenten ontwikkeld om de gevolgen van AI voor jobs beter te monitoren, tijdig te signaleren en erop te anticiperen.
🔸 Ondersteuning voor een verantwoord gebruik van algoritmisch management op de werkvloer, in samenhang met de voorbereiding van de Quality Jobs Act (Q4 2026).
Hoewel de Europese Unie de ongelijkheid de voorbije jaren heeft teruggedrongen, blijven grote verschillen bestaan. Inkomens- en vermogensongelijkheid, regionale verschillen en ongelijke toegang tot onderwijs, werk, zorg en huisvesting zetten de sociale cohesie, het concurrentievermogen en de veerkracht van de EU onder druk.
Hoe aanpakken?
🔸 Ondersteuning voor de uitvoering van de Richtlijn loontransparantie (tbc), met bijzondere aandacht voor kmo's
🔸 Richtsnoeren voor inclusieve aanwervingspraktijken via het EU Platform of Diversity Charters (tbc)
🔸 Onderwijspakket (Q3 2026) en een nieuwe Strategie voor beroepsonderwijs en -opleiding (VET) (Q4 2026) om de kwaliteit, aantrekkelijkheid en inclusiviteit van onderwijs en opleidingen te versterken
🔸 Right to Stay Strategy om territoriale ongelijkheden te verkleinen en de toegang tot essentiële diensten in alle regio's te verbeteren (tbc)
🔸 Nieuwe EU Youth Strategy (na 2027) om jongeren meer kansen te geven hun potentieel te ontwikkelen in een eerlijke en inclusieve samenleving.
🔸 Studie naar distributie-effecten van beleid (2027):
Naast de drie inhoudelijke prioriteiten zet de Commissie ook in op een betere uitvoering van de Europese pijler voor sociale rechten. Daarbij staan twee transversale thema's centraal.
De Commissie wil de administratieve lasten voor ondernemingen, werknemers en burgers verlagen, de bestaande sociale wetgeving evalueren en de dialoog met stakeholders en sociale partners versterken. Belangrijke initiatieven zijn:
Fair Labour Mobility Package (2026) om de arbeidsmobiliteit te vereenvoudigen en de handhaving van de sociale regelgeving te versterken.
Quality Jobs Act (Q4 2026) met maatregelen om de Europese arbeidsregels te moderniseren.
Evaluatie van de richtlijn transparante en voorspelbare arbeidsvoorwaarden (2027).
Vroegtijdige toetsing ("stress test") van bestaande sociale wetgeving om knelpunten in de uitvoering op te sporen en vereenvoudigingen te identificeren.
Voortzetting van implementatiedialogen met lidstaten, stakeholders en sociale partners om de toepassing van de sociale regelgeving te verbeteren.
Versterkte samenwerking met sociale partners in het kader van het Pact voor de Europese Sociale Dialoog (2025).
Nauwere betrokkenheid van maatschappelijke organisaties bij de ontwikkeling en uitvoering van sociaal en werkgelegenheidsbeleid.
Meer samenwerking met EU-agentschappen voor de uitvoering, monitoring en onderbouwing van het beleid.
Versterking van bestaande governance- en samenwerkingsmechanismen om goede praktijken uit te wisselen en de beleidsuitvoering te verbeteren.
Oproep aan de lidstaten om de landspecifieke aanbevelingen uit het Europees Semester uit te voeren en hun beleid af te stemmen op de Europese pijler voor sociale rechten.
Oprichting van een Europees platform voor administratieve data om gegevens over werkgelegenheid, sociale zekerheid en belastingen beter toegankelijk te maken voor beleidsanalyse, evaluatie, onderzoek en monitoring.
Optimaal gebruik van EU-financiering voor investeringen in vaardigheden, sociale bescherming, arbeidsmarktintegratie en een rechtvaardige transitie.
Gerichte technische ondersteuning via het Technical Support Instrument (TSI) om lidstaten te helpen bij de voorbereiding en uitvoering van hervormingen die bijdragen aan de Europese pijler voor sociale rechten.
Stimuleren van private investeringen via InvestEU en het toekomstige European Competitiveness Fund, onder meer door publiek-private partnerschappen en innovatieve financieringsinstrumenten.
Het Europees Parlement en de Raad buigen zich nu over de tekst. Zij kunnen daarop formeel reageren met een resolutie of conclusies. De aangekondigde initiatieven zullen in de toekomst ook verder worden uitgerold door de Europese Commissie.
Mededeling over de Europese pijler van sociale rechten - COM(2026) 650 final
Werkdocument - SWD(2026) 650 final
