13 augustus 2026 - door Florence De Vlam
De Europese Commissie vraagt feedback over de toekomst van het Europese onderwijsbeleid. Met de Quality Education for All: A 2040 Roadmap wil ze de kwaliteit van het schoolonderwijs verbeteren. De focus ligt op drie grote uitdagingen: dalende basisvaardigheden, lerarentekorten en de digitale transitie en AI.
De Commissie werkt daarnaast aan twee voorstellen voor aanbevelingen van de Raad: één over basisvaardigheden en één over aantrekkelijke loopbanen voor leerkrachten. De drie initiatieven maken deel uit van het nieuwe Education Package.
‼️ Deadline: 8 september 2026
Met de Quality Education for All: A 2040 Roadmap wil de Commissie een langetermijnvisie voor het Europese onderwijs uitzetten. Ze wil lidstaten ondersteunen bij structurele uitdagingen die de kwaliteit en gelijke kansen in het onderwijs onder druk zetten.
De Roadmap focust op drie pijlers. De Commissie wil de basisvaardigheden van leerlingen versterken, het lerarenberoep aantrekkelijker maken en werk maken van een moderne en meer digitaal onafhankelijke onderwijsinfrastructuur.
Bij dat laatste kijkt de Commissie onder meer naar veilige en toegankelijke digitale leermiddelen, verantwoord gebruik van AI, AI-geletterdheid, mediawijsheid, online veiligheid en het welzijn van leerlingen.
De prestaties van Europese leerlingen voor lezen, wiskunde, wetenschappen en digitale vaardigheden gaan al langere tijd achteruit. Ook kennis rond burgerschap vormt een aandachtspunt. Bovendien blijven er verschillen bestaan tussen leerlingen. Vooral de socio-economische achtergrond en de plaats waar leerlingen wonen, hebben volgens de Commissie een grote invloed op hun onderwijsprestaties.
De Commissie werkt daarom aan een voorstel voor een aanbeveling van de Raad over basisvaardigheden. Daarmee wil ze lidstaten helpen om de negatieve trend te keren. Ze wil onder meer meer samenwerking stimuleren tussen scholen, onderwijsautoriteiten en lokale gemeenschappen. Mogelijke maatregelen zijn bijles, onderwijsmethoden die aantoonbaar werken, opleiding voor leerkrachten en digitale hulpmiddelen. Daarbij gaat extra aandacht naar leerlingen in een kwetsbare positie.
Ook het tekort aan leerkrachten vormt een belangrijke uitdaging. Vooral in STEM-vakken, het beroepsonderwijs en kwetsbare regio's zijn er tekorten. Tegelijk vergrijst het lerarenkorps: 40% van de Europese leerkrachten is ouder dan 50 jaar. Hoge werkdruk en lange werkdagen maken het bovendien moeilijker om leerkrachten in het beroep te houden. Tegelijk vragen maatschappelijke veranderingen, diverse klasgroepen en het gebruik van AI om nieuwe vaardigheden van leerkrachten.
Met een EU Teachers Agenda wil de Commissie de inspanningen van de lidstaten ondersteunen. Ze plant daarvoor een voorstel voor een aanbeveling van de Raad. De Commissie wil inzetten op aantrekkelijkere loopbanen, professionele ontwikkeling en opleiding, betere arbeidsomstandigheden en een ondersteunende werkomgeving. Zo wil ze de instroom in het beroep versterken en meer leerkrachten behouden.
Europese onderwijssystemen zijn vandaag sterk afhankelijk van niet-Europese aanbieders voor onder meer clouddiensten, leerplatformen en AI-tools. Volgens de Commissie kan dat de controle over digitale infrastructuur en leerlingendata beperken en onderwijsinstellingen afhankelijk maken van bepaalde leveranciers. Daarom wil ze de samenwerking tussen lidstaten versterken rond veilige, toegankelijke en digitaal soevereine onderwijsinfrastructuur die aansluit bij Europese waarden.
Ook AI in het onderwijs krijgt een belangrijke plaats. De Commissie wil leerlingen en leerkrachten ondersteunen om AI verantwoord te gebruiken en hun AI-geletterdheid en digitale vaardigheden versterken. Daarnaast wil ze mediawijsheid, online veiligheid en welzijn een centrale plaats geven in modern onderwijs. Voor deze pijler plant de Commissie ook de oprichting van een European Digital Infrastructure Consortium (EDIC) voor onderwijs. Dat moet samenwerking rond Europese digitale onderwijsinfrastructuur ondersteunen.
De drie initiatieven maken deel uit van het bredere Education Package, dat de Commissie in het vierde kwartaal van 2026 wil voorstellen.
Het pakket zal naar verwachting bestaan uit de Quality Education for All: A 2040 Roadmap, voorstellen voor aanbevelingen van de Raad over basisvaardigheden en aantrekkelijke loopbanen voor leerkrachten, en een initiatief rond Europese digitale onderwijsinfrastructuur.
De maatregelen zijn niet bindend. De verantwoordelijkheid voor de organisatie van het onderwijs blijft bij de lidstaten. De EU wil nationale, regionale en lokale acties vooral ondersteunen en samenwerking en de uitwisseling van goede praktijken stimuleren.
🗣️ De Europese Commissie organiseert een oproep tot het indienen van feedback voor het Education Package en de bijbehorende initiatieven. Ze vraagt belanghebbenden om ervaringen, onderzoek, gegevens en goede praktijken te delen.
De Commissie wil onder meer weten:
Welke Europese ondersteuning kan helpen om de daling van de basisvaardigheden te keren en het lerarenberoep aantrekkelijker te maken
Hoe de samenwerking tussen scholen en nationale, regionale en lokale overheden kan verbeteren
Welke digitale hulpmiddelen en infrastructuur het onderwijs kunnen versterken en waar kansen en uitdagingen liggen voor Europese oplossingen
Welke gegevens, onderzoeken en goede praktijken de Commissie moet meenemen bij de verdere uitwerking
‼️ Deadline: 8 september 2026
