31 augustus 2026 - door Kaatje Gevaert
De European City Facility (EUCF) lanceert vanaf oktober 2026 drie nieuwe oproepen om lokale besturen te ondersteunen bij de voorbereiding van investeringen in duurzame energie.
185 lokale besturen ontvangen een subsidie van €60.000 voor de uitwerking van een investeringsconcept, goed voor een totaalbudget van €11,1 miljoen.
De eerste oproep opent naar verwachting in oktober 2026, gevolgd door oproepen in april en oktober 2027 (onder voorbehoud).
De vorige EUCF-oproepen ondersteunden al meer dan 400 lokale besturen, goed voor een investeringspotentieel van €32 miljard, waarvan €1,8 miljard inmiddels is veiliggesteld.
De EUCF-subsidie financiert niet de investering zelf, maar de voorbereidende werkzaamheden die nodig zijn om investeringen mogelijk te maken. Denk hierbij aan haalbaarheidsstudies, markt-, juridische en financiële analyses, risicobeoordelingen en projectcoördinatie. Het eindresultaat is een investeringsconcept met een projectpijplijn, een financieringsstrategie en een inschatting van de verwachte energie- en klimaatimpact.
Eerdere investeringsconcepten hadden onder meer betrekking op:
de energetische renovatie van publieke gebouwen, zoals scholen, sportinfrastructuur en sociale en publieke woningen;
de energetische renovatie van private woningen, waaronder mede-eigendommen;
hernieuwbare energie, zoals fotovoltaïsche installaties;
warmte- en koudenetten, inclusief de modernisering van bestaande netten;
innovatieve energie-infrastructuur, zoals energieopslag, energiebeheer en monitoringssystemen;
openbare verlichting en duurzame stedelijke mobiliteit.
Projecten kunnen afzonderlijk worden ingediend of worden gebundeld in één investeringsportefeuille. Die bundeling vergroot vaak het investeringsvolume, waardoor het aantrekkelijker wordt om externe financiering aan te trekken.
Vlaamse lokale besturen nemen sinds de start actief deel aan de European City Facility (EUCF). Over de eerste zeven oproepen ontvingen 15 Vlaamse aanvragers samen 900.000 euro aan subsidies. Voor heel België werden 28 subsidies toegekend, goed voor meer dan 65 betrokken gemeenten.
Tot de Vlaamse begunstigden behoren onder meer Mechelen, Kortrijk, Aalst, Dendermonde, Oudenaarde, Ronse, Mortsel, Schoten, Zoersel, Westerlo, Ranst en Zottegem. Zowel centrumsteden als kleinere gemeenten maken dus succesvol gebruik van de EUCF-steun.
De ondersteunde projecten tonen de brede toepassingsmogelijkheden van de subsidie. Zo werkt Zottegem aan een energieneutraal patrimonium voor haar openbare gebouwen, onderzocht Oudenaarde de inzet van aquathermie uit de Schelde voor de herontwikkeling van de Maagdendaalsite en ontwikkelde Kortrijk plannen voor een warmtenet van de vijfde generatie in Hoog-Kortrijk.
Aanvragen kunnen niet alleen door individuele gemeenten worden ingediend, maar ook door samenwerkingsverbanden van gemeenten en intercommunales. Daar is in België al meermaals succesvol gebruik van gemaakt. Deze aanpak biedt vooral kansen voor kleinere besturen die niet over voldoende capaciteit beschikken om zelfstandig een investeringsconcept uit te werken. Bovendien leidt een gezamenlijke aanpak vaak tot een groter investeringsvolume, wat de aantrekkelijkheid voor externe financiers vergroot.
Ook provincies kunnen een belangrijke ondersteunende rol spelen. Hoewel zij zelf geen aanvrager zijn, kunnen zij gemeenten informeren over de oproep en begeleiden bij de voorbereiding van hun dossier. De provincie Antwerpen toont aan dat deze aanpak werkt: een opvallend aantal Vlaamse begunstigden, waaronder Westerlo, Ranst en Schoten, kon rekenen op deze ondersteuning.
Om in aanmerking te komen voor een EUCF-subsidie moeten aanvragers beschikken over een Sustainable Energy and Climate Action Plan (SECAP), opgesteld in het kader van het Burgemeestersconvenant, of over een gelijkwaardig klimaatplan. Dankzij het Lokaal Energie- en Klimaatpact voldoen nagenoeg alle Vlaamse gemeenten aan deze voorwaarde.
Voor de komende oproepen is bovendien een belangrijke uitbreiding aangekondigd: ook projecten die bijdragen aan de uitvoering van lokale warmte- en koudeplannen komen in aanmerking. Daarmee sluit de EUCF nog beter aan bij de Vlaamse praktijk, waarin gemeenten actief werk maken van warmteplanning en warmtezonering.
Lokale besturen die een aanvraag overwegen, doen er goed aan hun projectidee tijdig scherp te stellen en na te gaan of zij beschikken over een in aanmerking komend klimaat- of energieplan. Zo kunnen zij snel inspelen op de eerste oproep zodra die opent.
De meest actuele informatie over de oproepen wordt gepubliceerd via de EUCF Call Alert, de website van de European City Facility en de LinkedIn-pagina van de Facility.
Vlaamse lokale besturen kunnen bovendien gratis begeleiding in het Nederlands krijgen via Mikaël Angé, vertegenwoordiger van de EUCF National Hub België, bereikbaar via mikael.ange@energy-cities.eu.
