04 juni 2026 - door Paula Verschaeve
Door de spanningen in het Midden-Oosten, de blokkering van de Straat van Hormuz en schade aan energie-infrastructuur, stijgen de olie- en gasprijzen opnieuw sterk. Dat voelen ook sociale ondernemingen in Vlaanderen: hun energiekosten lopen op en zetten budgetten onder druk.
Op 10 maart stelde de Europese Commissie een nieuw en ambitieus energiepakket voor als eerste reactie. Met dit pakket wil de Commissie de impact van de crisis beperken én de omslag naar duurzame energie versnellen. Dat moet leiden tot lagere facturen, meer investeringen in hernieuwbare energie en de ontwikkeling van nieuwe technologieën, zoals kleine modulaire kernreactoren.
Een belangrijke pijler is het energiepakket voor burgers. Daarmee wil de EU betaalbare en groene energie voor iedereen garanderen. Het pakket moet de elektriciteitsfactuur verlagen, de consumentenrechten versterken en energiearmoede tegengaan. Maar wat betekent dit concreet voor sociale ondernemingen? We zetten de belangrijkste kansen en verwachtingen op een rij.
Dit is een bijdrage van Paula Verschaeve, liaison duurzame transitie bij VLEVA, in Verso Magazine.
Het energiepakket voor burgers zet in op lagere energiekosten via drie acties.
Ten eerste krijgen lidstaten meer ruimte om belastingen en heffingen op elektriciteit te verlagen. Dat kan ook voor organisaties de factuur drukken.
Daarnaast wil de EU de netkosten beperken. Dat zijn de kosten voor het transport van energie naar de woning. De Commissie wil lokaal energieverbruik en energiedelen stimuleren. Dat is interessant voor sociale ondernemingen met eigen gebouwen of samenwerkingen.
Tot slot zet het pakket sterk in op energie-efficiëntie en nieuwe technologie. Denk aan steun voor renovatie, energiebeheer en nieuwe financieringsvormen zoals warmte als dienst (je betaalt voor warmte, niet voor de installatie) of flexibele tarieven voor warmtepompen en onderhoudskosten. Zo worden investeringen haalbaarder en dalen de energiekosten op lange termijn.
Het Europese plan wil energiegemeenschappen sterker uitbouwen en de drempels verlagen om eraan deel te nemen. Dat betekent: eenvoudigere regels, minder administratie en meer ondersteuning voor wie samen hernieuwbare energie wil produceren en delen. Om de lidstaten hierbij te helpen, komt er een specifiek actieplan voor energiegemeenschappen.
Voor sociale ondernemingen in Vlaanderen opent dit nieuwe kansen. Ze kunnen samen met andere organisaties, lokale besturen of burgers investeren in hernieuwbare energie, zoals zonnepanelen op meerdere gebouwen. Zo delen ze de opbrengst en drukken ze hun energiekosten. Tegelijk kunnen ze ook kwetsbare groepen laten meegenieten van goedkopere energie.
Met dit pakket wil de Commissie extra middelen voorzien om energiearmoede aan te pakken, met focus op lokale projecten en kwetsbare doelgroepen.
De Commissie wil daarvoor meer gebruikmaken van bestaande fondsen, zoals het Sociaal Klimaatfonds, cohesiemiddelen en het LIFE-programma. Die middelen kunnen gaan naar renovatie, energieadvies en gerichte steun voor gezinnen die hun energiefactuur moeilijk kunnen betalen.
Sociale ondernemingen in Vlaanderen kunnen hierop inspelen. Ze kunnen projecten opzetten of uitbreiden rond energiearmoede, zoals begeleiding van kwetsbare gezinnen, renovatietrajecten of lokale energie-initiatieven.
Het energiepakket voor burgers is geen wetgeving, maar een richtsnoer. Het helpt lidstaten om werk te maken van betaalbare en groene energie. De maatregelen ondersteunen de uitvoering van bestaande Europese regels.
De vraag is nu hoe ver België en Vlaanderen hierin willen meegaan en welke keuzes ons land concreet zal maken.
Kijktip: VLEVA-webinar over het energiepakket met experten van de Europese Commissie
—
Bijdrage van Paula Verschaeve, liaison duurzame transitie bij VLEVA, in Verso Magazine.
